اندیشه دفاعی ایرانیان در مواجهه با جنگ مدرن(1243-1218ه.ق)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگاه علوم انسانی

چکیده

ایران در مواجهه با نبردهای ویرانگر روسیه تزاری در موقعیت تدافعی قرار گرفت حال آنکه در قرون متمادی، سفرهای جنگی حکمرانان سرزمین ایران و فتوحات آنان بر گستره جغرافیای سیاسی- فرهنگی آن افزوده و ممالک و ملّت‌های اطراف و اکناف را تحت الشعاع قرار می داد. این فتوحات گاه در ساختار امپراتوری و زمانی در چارچوب جهاد و حرب مشروع با بلاد کفر پیش می رفت. آخرین تجربه این سنخ کشورگشایی ها را می توان در اقدامات نادرشاه افشار و تلاش آقامحمدخان در جلوگیری از تجزیه ممالک ایران ملاحظه کرد. مساله نوشتار پیش روی بر علل شکل گیری اندیشه دفاعی و ابعاد آن در روایت کنش گران فکری (مورخان، شاعران، عالمان دینی) دوره فتحعلی‌شاه قاجار متمرکز است. در این راستا، بر این باورم که منابع مختلف این عصر(اعم از متون تاریخنگارانه، ادبیات و فتاوای دینی) از یادآوری خاطره های قوی یا کهن الگوهای سرزمینی ایران برای بسط «آرکی تایپ» گذشته پر افتخار تاریخی و در راستای مواجهه با وضعیت انحطاط و بحران معاصر خود بهره گرفته اند؛ که هم هوشیاری مخاطبان را نسبت به تهدید بیرونی برانگیزند و هم نمادهای سرزمینی- دینی را با هدف تاکید بر ضرورت دفاع از حدود و ثغور، بازتولید کرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Iran's defensive thinking in the face of modern warfare (1243-1218)

نویسنده [English]

  • mohammadamir ahmadzadeh
assistant professor
چکیده [English]

Iran faced a defensive position in the face of the devastating battles of tsarist Russia, while during centuries the war trips of the rulers of Iran and their conquests increased the scope of its political-cultural geography and overshadowed the countries and surrounding nations. . These conquests went somewhere in the imperial and temporal structure within the framework of jihad and the legitimate war with Balad Kafr. The latest experience of this kind of defeat can be seen in the actions of Nadir Shah Afshar and the efforts of Aghamohammadkhan in preventing the breakdown of the countries of Iran. The paper addresses the causes of the formation of defensive thinking and its dimensions in the narrative of intellectual activists (historians, poets, religious scholars) of the Qatari revolutionary period. In this regard, I believe that the various sources of this era (including historiographical texts, literature, and fatawa religions) reminded of the strong or ancient Iranian land patterns for the development of the "arctic type" of the past glory of history and in the face of decadence And their contemporary crisis, which inspired audiences' awareness of external threats, and reproduced territorial-religious symbols with the aim of emphasizing the need to defend the boundaries.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Defense Thought
  • Modern Warfare
  • historiography
  • Qajar Fat Ali Shah"