انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 9 4 2026 04 21 An Analysis of the Prophet Muhammad’s (PBUH) Crisis Management during the Battle of Banu al-Mustaliq Based on the SWOT Analytical Model تحلیلی بر مدیریت پیامبر اسلام (ص) در جریان بحران غزوه بنی‌المصطلق بر مبنای الگوی تحلیلی سوات 15 27 735313 10.22034/hsow.2026.2066729.1631 FA مرتضی حسنی نسب استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه اراک، اراک، ایران 0000-0002-8311-8658 فرهاد صبوری فر دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران محمد نصیری دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده معارف و اندیشه اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 07 23 The Battle of Banu al-Mustaliq, as one of the influential events in early Islamic history, contained — in addition to its military dimensions — a deep social crisis caused by the provocations of the hypocrisy movement. In the meantime, the Prophet Muhammad (PBUH) was able to manage this crisis intelligently by utilizing strategic measures, divine rationality, and a precise understanding of the social structure of the Islamic society. The present study employs the SWOT analytical model (based on strengths, weaknesses, opportunities, and threats) to answer the following research question: How did the Prophet Muhammad (PBUH) confront and manage this crisis? The findings indicate that the Prophet (PBUH), relying on strengths such as divine legitimacy, his personality‑driven unifying role, and the psychological coherence of his companions, was able to exploit opportunities such as the revelation of verses exposing hypocrisy, the atmosphere of military victory, and the emotional support of some companions. He thereby controlled serious threats such as the outbreak of civil war, weakening of social unity, and public distrust. Also, due to the Prophet's timely actions during the crisis, weaknesses such as the social influence of Abdullah ibn Ubayy and unresolved tribal conflicts were compensated by strategies such as shifting the crisis and avoiding direct confrontation. غزوه بنی‌المصطلق، به‌ عنوان یکی از وقایع تأثیرگذار در تاریخ صدر اسلام در کنار ابعاد نظامی، حاوی بحران اجتماعی عمیقی ناشی از تحریکات جریان نفاق بود. در این میان، پیامبر اسلام (ص) با بهره‌گیری از عقلانیت دینی، تدابیر راهبردی و شناخت دقیق از ساختار اجتماعی جامعه اسلامی، توانست این بحران را به شکلی مناسب مدیریت نماید. پژوهش حاضر با استفاده از الگوی تحلیلی سوات (SWOT) که مبتنی بر چهار محور قوت، ضعف، فرصت و تهدید است، به‌دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش است که در مواجهه با بحران مزبور، پیامبر اسلام (ص) چگونه برخورد کرد و آن را مدیریت نمود؟ یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که پیامبر (ص) با اتکا به نقاط قوتی همچون مشروعیت الهی، وحدت‌بخشی شخصیتی و انسجام روانی یاران، توانست از فرصت‌هایی نظیر نزول آیات افشاگر نفاق، فضای پیروزی نظامی و همراهی عاطفی برخی یاران بهره‌برداری کند؛ و تهدیدهای جدیای نظیر وقوع جنگ داخلی، تضعیف وحدت اجتماعی و بی‌اعتمادی عمومی را مهار نماید. همچنین به نظر می‌رسد به واسطهی عملکرد به‌هنگام پیامبر (ص) در جریان بحران مذکور، ضعفهایی مانند نفوذ اجتماعی عبدالله بناُبی و منازعات قبیله‌ای حل‌نشده با رویه‌هایی نظیر تغییر میدان بحران و اجتناب از برخورد مستقیم جبران شد.

https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_735313_72025f51ae19f1417842cd33465fe0f1.pdf