انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 9 4 2026 04 21 Re-examination of the Saqifa Incident Based on the Theory of Power Transfer in Tribal Societies: From the Prophet’s Text to Quraysh’s Authority بازخوانی واقعه سقیفه بر مبنای نظریه‌ی انتقال قدرت در جوامع قبیله‌ای: از نصّ نبوی تا اقتدار قریشی 28 44 735315 10.22034/hsow.2026.2068242.1634 FA پرستو کلاهدوزها فوق دکترای تاریخ اسلام و عضو هیات علمی دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 08 07 <span>The assembly of Saqifa Bani Sa’dah, the first scene of power formation after the Prophet’s (PBUH) departure, was a decisive turning point in the political history of Islam. This event was not merely limited to the selection of the first caliph but initiated mechanisms that, in the following decades, led to intellectual and military conflicts among Muslims. Based on the theory of “power transfer in tribal societies,” this research re-examines the social and political relations that led to the supremacy of the Quraysh faction in Saqifa. The main research question is: How did the tribal structure of early Islamic Arabia and the long-standing rivalries between the Quraysh and the Ansar shift the succession of the Prophet (PBUH) from religious legitimacy to customary acceptability? This study, using a descriptive-analytical method and relying on historical sources from both Sunni and Shia traditions, indicates that the succession crisis was a reflection of the struggle for social status and authority. In this process, the dominance of the tribal element led to the caliphate system being based on political selection. The result is that the Saqifa incident shaped the model of power transfer in a tribal-centric society, where kinship ties, group alliances, and the preservation of social unity took precedence over religious criteria. This set the stage for subsequent military conflicts (Ridda, Jamal, Siffin, Nahrawan, and Karbala) and future political disputes (Umayyad and Abbasid caliphates), thereby transforming the basis of political legitimacy in the Islamic world.</span> <span lang="FA">اجتماع سقیفه بنی‌ساعده، نخستین صحنه شکل‌گیری قدرت پس از رحلت پیامبر(ص)، نقطه‌ عطفی تعیین‌کننده در تاریخ سیاسی اسلام بود. این رخداد، صرفاً در انتخاب خلیفه اول خلاصه نمی‌گردد، بلکه آغازگر سازوکارهایی شد که در دهه‌های بعد، منازعات فکری و نظامی میان مسلمانان را رقم زد. بر پایه نظریه «انتقال قدرت در جوامع قبیله‌ای»، این پژوهش، مناسبات اجتماعی و سیاسی منتهی به برتری جناح قریش در سقیفه را بازبینی می‌کند.</span><br><span lang="FA">سؤال اصلی: چگونه ساختار قبیله‌ای عرب صدر اسلام و رقابت‌های دیرینه قریش و انصار، مسیر جانشینی پیامبر(ص) را از مشروعیت دینی به مقبولیت عرفی سوق داد؟</span><br><span dir="RTL" lang="AR-SA">تحقیق حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر منابع تاریخی اهل سنت و شیعه نشان می‌دهد که بحران جانشینی، بازتابی از کشمکش منزلت و اقتدار اجتماعی بود. در این فرایند، غلبه عنصر قبیله‌ای موجب شد که نظام خلافت بر پایه انتخاب سیاسی استوار گردد. نتیجه اینکه واقعه سقیفه، الگوی انتقال قدرت در جامعه‌ای قبیله‌محور را شکل داد که در آن پیوندهای نسبی، اتحادهای گروهی و حفظ وحدت اجتماعی بر معیارهای دینی پیشی گرفت و زمینه‌ساز درگیریهای نظامی‌ بعدی (ردّه، جمل، صفین، نهروان و کربلا) و نیز اختلافات سیاسی آتی (خلافت‌های اموی و عباسی) گردید و بدین‌ترتیب، مبنای مشروعیت سیاسی در جهان اسلام را دگرگون ساخت. </span> https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_735315_167da702f1fc5199b5a22f6d495e9443.pdf