انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 10 1 2026 06 22 The impact of war on the destruction of villages from the Afghan Interregnum to the end of the Zand dynasty تأثیر جنگ بر ویرانی روستاها از دوره فترت افغان تا پایان حکومت زندیه 61 81 735877 10.22034/hsow.2026.2062554.1620 FA عبدالغفار صابری دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران، ایران مقصودعلی صادقی گندمانی دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران، ایران سیدهاشم آقاجری دانشیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 06 02 <span>The political and military developments in Iran in the 12^th century AH left profound consequences on the economic, social, and demographic structure of Iranian villages. The present study aims to analyze the various dimensions of the impact of war on the rural area and to demonstrate how a military plan can become a pervasive factor in the destruction of social, livelihood, and human structures in rural communities. This study provides a basis for a better understanding of Iran's demographic and economic dynamics during periods of crisis and highlights the role of war in the collapse of traditional stable structures in villages. Adopting an analytical approach and drawing upon historical sources, this study examines the consequences of internal and external wars on rural communities in Iran during the 12th century AH. The findings indicate that war, through the destruction of vital infrastructure such as qanats, agricultural lands, and irrigation networks; heavy taxation; forced conscription; looting; and forced displacement, severely disrupted the livelihood systems and economic sustainability of villages. Among the most significant consequences of warfare in this period were a sharp decline in the rural population, famine, disease, and forced migrations. Furthermore, political and security instability paved the way for the expansion of banditry, extortion, and the dominance of local powers, thereby deepening the social and economic crisis in the villages.</span> <span dir="RTL" lang="AR-SA">تحولات سیاسی و نظامی ایران در قرن 12ق پیامدهای گسترده‌ای بر ساختار اقتصادی، اجتماعی و جمعیتی روستاهای ایران برجای گذاشت. پژوهش حاضر بر آن است تا با تحلیل ابعاد مختلف تأثیر جنگ بر حوزه روستا، نشان دهد که چگونه یک طرح نظامی می‌تواند به عاملی فراگیر در تخریب ساختارهای اجتماعی، معیشتی و انسانی در جوامع روستایی بدل شود؟ این پژوهش زمینه‌ای برای فهم بهتر پویایی‌های جمعیتی و اقتصادی ایران در دوره‌های بحرانی فراهم می‌آورد و نقش جنگ را در فروپاشی ساختارهای پایدار سنتی روستاها برجسته می‌سازد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی و با تکیه بر منابع تاریخی به بررسی پیامد جنگ‌های داخلی و خارجی بر جوامع روستایی ایران در قرن 12ق می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که جنگ با پیامدهایی چون ویرانی زیرساخت­های حیاتی مانند قنات‌ها، زمین‌های کشاورزی و شبکه آبیاری، فشارهای مالیاتی، سربازگیری اجباری، غارت و کوچاندن اجباری مردم، ساختار معیشتی و پایداری اقتصادی روستاها را مختل ساخت. از مهم­ترین تبعات جنگ‌ها در این دوره می‌توان به کاهش شدید جمعیت روستایی، قحطی، بیماری و مهاجرت‌های اجباری اشاره کرد. علاوه بر این، بی‌ثباتی سیاسی و امنیتی، راه را برای گسترش راهزنی، اخاذی و سلطه‌طلبی قدرت‌های محلی هموار کرد که این خود به تعمیق بحران اجتماعی و اقتصادی در روستاها انجامید.</span> https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_735877_b825a38ae0edc39ae4c6f94bd4cb0d79.pdf