انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراکمطالعات تاریخی جنگ2588-70338420250321Confrontation of the Mushasha'ids and Shah Ismail Safaviرویارویی نظامی مشعشعیان و شاه اسماعیل صفوی11672153710.22034/hsow.2025.2051392.1598FAمحسنرحمتیاستاد، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران0000-0002-0533-534Xداودعلی جوادیدانشجوی کارشناسی ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرمآباد، ایرانJournal Article20250121By trying to achieve political power, the Shiite Mushasha'ids were able to form a local government in the marshes of southwestern Iran in the middle of the 9<sup>th</sup> century. However, Shah Ismail, who founded the Safavid state at the beginning of the 10<sup>th</sup> century, had claimed a national government. Obviously, this led to conflict between them. This study, using a descriptive-analytical approach, seeks to answer the question of why and how the Safavid Shah Ismail invaded the Mushasha'ids and took control of their territory. The findings show that Shah Ismail invaded Hoveyzeh from Baghdad at the end of Rajab 914 AH. Taking advantage of their internal disputes of the Mushasha'ids he crushed them in a one-day battle. He ended the Mushasha'id rule through killing the leaders of the Mushasha'ids, appointing one of the Qizilbash emirs in Hoveyzeh, and overthrowing the Ra'anashi Family in northern Khuzestan. Yet, due to the rebellion of the Arabs in the region, and expelling of the Qizilbash garrison from Hoveyzeh, Shah Ismail was forced to maintain the Mushasha'i dynasty by appointing Fallah ibn Mohsen as the first Safavid governor in western Khuzestan, after considering conditions such as the climate of the region, its geographical position, and the deep conjunction between the Mushasha'ids and the tribes in the region.مشعشعیان شیعی مذهب، با تلاش برای دستیابی به قدرت سیاسی در نیمه قرن نهم توانستند یک حکومت محلی در هورهای جنوب غربی ایران تشکیل دهند. اما شاه اسمعیل که دولت صفوی را در ابتدای قرن دهم پایه گذاشت، داعیهدار حکومتی در سطح ملی بود. بدیهی است که این امر، جدال آنها را در پی داشت. این مقاله با رویکرد توصیفی – تحلیلی در صدد پاسخ به این پرسش است که شاه اسماعیل صفوی چرا و چگونه بر مشعشعیان تاخت و قلمروی آنها را زیر فرمان گرفت. یافتههای پژوهش نشان میدهد که شاه اسماعیل در اواخر رجب 914ق، از بغداد به هویزه تاخت. او با استفاده از اختلافات داخلی مشعشعیان، آنها را در یک نبرد یک روزه درهم شکست. او با قتل سران حکومت مشعشعی، انتصاب یکی از امرای قزلباش در هویزه و برکشیدن خاندان رعناشی در شمال خوزستان، به سلطه مشعشعیان پایان داد؛ اما به واسطه شورش اعراب منطقه و اخراج شحنهی قزلباش از هویزه، شاه اسماعیل ناچار شد با در نظر گرفتن شرایطی چون آب و هوای منطقه، موقعیت جغرافیایی و پیوند عمیق میان مشعشعیان و اعراب منطقه، با انتصاب فلاح بن محسن به عنوان نخستین والیِ صفوی در غرب خوزستان، خاندان مشعشعی را ابقاء کند.https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_721537_96b3ca309d3c42c7d9805af412b331be.pdfانجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراکمطالعات تاریخی جنگ2588-70338420250321Philosophy and Concept of the Holy Battle in the Bhagavad Gita from Abul A'la Maududi’s Perspectiveفلسفه و مفهوم نبردِ مقدس در بهگودگیتا از دیدگاه ابوالاعلی مودودی172972162610.22034/hsow.2025.2043191.1576FAخدیجهعالمیاستادیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران0009-0000-4170-5718Journal Article20241011At the beginning of the 20th century, the Indian subcontinent was politicized by religious arguments. This led to the emergence of jihadist and radical movements among Muslims and Hindus. One of the most important elements of these movements is the concept of jihad or holy war. Abul A'la Maududi was among the Muslim thinkers who wrote the book <em>Al-Jihad in Islam</em> in defense of Islam and against Hinduism, focusing on the holy war. He dedicated parts of the book to the philosophy of war in Hindu texts such as the Bhagavad Gita. Therefore, this question arises as to how Maududi evaluated the philosophy of holy war in the Bhagavad Gita. Using the just war hypothesis and the descriptive-analytical method, it has been argued that Maududi's interpretation of the philosophy and concept of holy war in the Bhagavad Gita was based solely on the concept of reincarnation in Hinduism, and on this basis, it was concluded that the Bhagavad Gita has been drawn into apocalypticism in its description of holy war. This research found that the philosophy and concept of the holy battle in the Bhagavad Gita aimed to move the Kshatriya class from social traditions to divine laws and traditions.در آغاز قرن بیستم، جامعهی شبه قاره هند دچار سیاستزدگی در نحوهی استدلالات دینی بود. این امر منجر به ظهور جنبشهای جهادی و افراطی میان مسلمانان و هندوان در این منطقه گردید. از مهمترین عناصری که در این جنبشها مورد توجه قرار گرفت، مفهوم جهاد یا نبرد مقدس است. ابوالاعلی مودودی از جمله اندیشمندان مسلمان بود که در دفاع از اسلام و علیه هندوئیسم به تحریر کتاب «الجهاد فی الاسلام» با محوریت نبرد مقدس پرداخت. وی بخشهایی از کتاب را به فلسفه نبرد در متون هندویی مانند کتاب بهگودگیتا اختصاص داد. در پژوهش حاضر، این سوال مطرح است که مودودی، فلسفه نبرد مقدس در بهگودگیتا را چگونه ارزیابی کرده است. با استفاده از فرضیهی نبرد عادلانه و روش توصیفی-تحلیلی به این مدعا پرداخته شده است که خوانش مودودی در تفسیر فلسفه و مفهوم نبرد مقدس در بهگودگیتا تنها با تکیه بر مفهوم تناسخ در آیین هندو بوده و بر این اساس به این نتیجه رسیده که بهگودگیتا در تشریح نبرد مقدس به اباحیگری کشیده شده است. این پژوهش به این دستاورد دست یافته که فلسفه و مفهوم نبرد مقدس در متن بهگودگیتا به منظور عبور طبقه کشاتریا از سنن اجتماعی به سوی قوانین و سنن الهی بوده است.https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_721626_e93ce88347e5c2bd9a61bc03603185ba.pdfانجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراکمطالعات تاریخی جنگ2588-70338420250321The Forgotten Artillery: Investigating the Tactical Performance of the Qapas and Identifying the Nature of this Unknown Gun by Comparing it with the Howitzer during the Qajar Periodتوپخانه فراموش شده: بررسی عملکرد تاکتیکی قپس و شناسایی ماهیت این سلاح ناشناخته طی مقایسه آن با هویتزر در دوره قاجار304472153610.22034/hsow.2025.2040988.1568FAسید بنیامینکشاورزدانشجوی دکتری، باستان شناسی، دانشکده مرمت، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران0000-0001-5090-9843پرویزمحبیاستاد بازنشسته بنیاد مطالعات پیشرفته در علوم اجتماعی، پاریس، فرانسهJournal Article20240912At least since the early 19th century, artillery has been one of the main components of the armies of nations around the world. Due to the rapid developments and high diversity of military elements during the Qajar era, many terms and equipment entered Persian literature at this point of time. One of these pieces of equipment is the <em>Qapas</em>, a type of weapon that constitutes artillery. Although, citing historical narratives, various studies and repeated similar descriptions have always been proposed concerning this weapon, it has never been clear what <em>Qapas</em> was. Therefore, the present research aimed to shed light on this question, as well as how and for how long <em>Qapas</em> was used. Taking a historical approach and the comparison method, the data of which was obtained through library and field activities, the study found that <em>Qapas</em> is the Persian equivalent of the Western howitzers of the late 18th and mid-19<sup>th </sup>centuries. The weapon in question used shelled ammunition, the bullet of which either exploded or opened and the shot fell out. It was usually used in the mountains and valleys due to its lower weight compared to the cannon. At the end, based on the decision of the Ministry of War, <em>Qapas</em> was removed from the Iranian army at the beginning of the 20th century and as a result, was forgotten.حداقل از اوایل قرن نوزدهم میلادی توپخانه از اجزای اصلی سپاهیان ملتهای دنیا بوده است. به دلیل تحولات سریع و تنوع بالای عناصر نظامی عهد قاجار اصطلاحات و تجهیزات بسیاری در این مقطع وارد زبان فارسی و ادبیات جنگ شد. یکی از این تجهیزات قپس، یکی از انواع سلاحهای تشکیل دهنده توپخانه است. با اینکه همواره تحقیقات مختلف و توصیفات مکرر مشابهای در رابطه با قپس -با استناد به روایات تاریخی- مطرح شده، هرگز چیستی قپس معلوم نگشته است. بنابراین پرسش پژوهش حاضر آن است که قپس چیست؛ و چطور و تا چه زمانی از آن استفاده میشده است؟ روش انجام مقاله حاضر رویکرد تاریخی متن محور و روش مقایسه است که دادههای آن از طریق فعالیت کتابخانهای و میدانی کسب شدهاند. یافتهها نشان میدهد که قپس معادل فارسی برای هویتزرهای اواخر قرن هیجدهم-میانه قرن نوزدهم غرب است. در سلاح مورد نظر از مهمات ماسورهدار استفاده میشد که یا گلوله آن منفجر میگردید یا باز شده و از آن ساچمه فرو میریخت. معمولاً به دلیل وزن کمتری که قپس به نسبت توپ داشت، استفاده از آن در کوه و دره معمولتر بوده است. سرانجام بر اساس تصمیم وزارت جنگ و در عملی سیستماتیک تا آغاز قرن بیستم میلادی، قپس از قشون ایران کنار گذاشته و در نتیجه فراموش شد.https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_721536_ca5c9e3b4c3f32485c40e196b8b864fe.pdfانجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراکمطالعات تاریخی جنگ2588-70338420250321Manifestation of the Composite Bow in Ancient Iranian Culture Focusing on the Shahnamehتجلی کمان مرکب در فرهنگ ایران باستان با تاکید بر شاهنامه456372261510.22034/hsow.2025.2042931.1573FAمهدیمحمدیاستادیار، گروه تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت، تهران، ایرانJournal Article20241008The compound bow was one of the most important weapons of Iranian civilization, which allowed Iranians to resist against their enemies in different periods. The special construction of this bow, which, according to archaeological discoveries, belongs to the Iranian Scythian tribes, enabled the archer to use it mounted or on foot. The use of this bow in various forms, including its materials, the way it was armed, its contexts of use and efficiency, is depicted in the Shahnameh. This comparative research thus tried to provide details of this weapon and examine its degree of correspondence with historical reality using archaeological and historical data and descriptions of the compound bow in the Shahnameh. The research was implemented by looking at examples of the compound bow compared with the evidence available in the Shahnameh. Based on the findings of this research, the details of the bow in the Shahnameh are well consistent with the historical reality of the compound bow, and the valuable, sometimes exaggerated, bow in the Shahnameh, is the same compound bow.کمان مرکب یکی از مهمترین جنگافزارهای تمدن ایرانی بود که با استفاده از آن توانستند در ادوار مختلف در برابر دشمنان مقاومت نمایند . ساخت خاص این کمان که بر اساس کشفیات باستانشناسی متعلق به اقوام ایرانی سکا است، این امکان را برای تیرانداز فراهم میکرد که بهصورت سواره و پیاده از آن در جنگ استفاده نماید . استفاده از این کمان به اشکال مختلف اعم از مواد سازنده، چگونگی و زمان استفاده و کارآمدی آن در شاهنامه به تصویر کشیده شده است . این پژوهش به دنبال پاسخ گویی به این سوال است که کمان مرکب در فرهنگ ایران باستان با تاکید بر شاهنامه چه تجلی دارد؟ از اینرو این پژوهش مدنظر دارد با استفاده از دادههای باستانشناسی، تاریخی و توصیفاتی که از کمان مرکب در شاهنامه آمده است، به توصیفی از این جنگافزار دستیافته و میزان مطابقت آن را با واقعیت تاریخی بررسی نماید . از این رو روش این مقاله تطبیقی بوده و در آن مصادیق کمان مرکب با شواهد موجود در شاهنامه تطبیق داده شده اند . بر اساس یافتههای این پژوهش، جزئیاتی که از کمان در شاهنامه آمده است بهخوبی با واقعیت تاریخی کمان مرکب تطابق دارد و کمان ارزشمند گاه اغراق آمیز شاهنامه همان کمان مرکب است.https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_722615_eac01d772aada5baa89a5b43069ad3ec.pdfانجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراکمطالعات تاریخی جنگ2588-70338420250321Factors Influencing the Historical Developments of Castles in Azerbaijan during Qajar Dynasty: The Case of
Badelbu Castle in Urmiaبررسی عوامل مؤثر بر تحولات تاریخی قلعهها در آذربایجان عصر ناصری (نمونه موردی: قلعه بدلبو ارومیه)647772021110.22034/hsow.2025.2008923.1499FAبابکمطیعیگروه معماری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایرانJournal Article20230809We see many castles, such as Badelbu Castle, constructed around Urmia as a border city. Using the interpretive-historical and the descriptive-analytical research methods, this research tries to illuminate the morphology of Badelbu Castle during the Qajar era and the factors influencing its construction. The results indicate that the Badelbu Castle was one of the residences of the local rulers during the Qajar period, whose administration was under the supervision of the Afshar family. This complex was built to prevent the attack of bandits, monitor the owners, exploit agricultural capabilities, and collect taxes from tribes. The architectural features of this castle include the use of a central courtyard for the whole complex, the use of an adobe rampart with congresses built on it, the use of a defense tower, combining governmental and residential uses, the extroversion of the manor house and its high view over the surrounding scenery, the use of western architectural elements such as semi-circular arches, gable roof and fireplace in the pavilion, construction of two-story polygonal towers, use of porches with wooden columns, and use of brick facade in the building.باتوجه به موقعیت مرزی شهر ارومیه شاهد ساخت قلعههای متعدد در اطراف شهر در دورههای مختلف میباشیم. یکی از قلعههای شهر ارومیه قلعه بدلبو است. این پژوهش کیفی با استفاده از روش تحقیق تفسیری- تاریخی و توصیفی-تحلیلی انجام شده است. این پژوهش به دنبال پاسخ به این سؤال است که ریختشناسی قلعه بدلبو ارومیه در دوران قاجار به چه صورتی بوده و چه عواملی بر ساخت آن تأثیرگذار بوده است؟ نتایج حاکی از این است که قلعه بدلبو ارومیه در دوره قاجار، از بناهای حاکمنشین محلی بوده که ادارهی آن تحت نظر خاندان افشار بوده است. این مجموعه به دلیل جلوگیری از حمله اشرار، نظارت بر مالکین و بهرهبرداری از قابلیتهای کشاورزی و اخذ عوارض از ایلات ساخته شده است. ویژگیهای معماری این قلعه عبارتند از: استفاده از حیاط مرکزی برای مجموعه، استفاده از باروی خشتی با تعبیه کنگرههایی بر روی آن، استفاده از برج دفاعی، داشتن کاربری حکومتی و مسکونی، برونگرا بودن کوشک اربابی و اشرافیت آن بر مناظر اطراف، استفاده از عناصر معماری غربی مانند قوسهای نیم دایرهای، سقف شیروانی و شومینه در کوشک، ساخت برجهای دو طبقه چند ضلعی، استفاده از ایوان با ستونهای چوبی و استفاده از نمای آجری در بنا.https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_720211_d869266bd6cb798e05e29932be96335f.pdfانجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراکمطالعات تاریخی جنگ2588-70338420250321Role of Seljuk Emirs in the Continuation of the Succession Wars Between Sultan Berkyaruq and Prince Muhammad Based on the Theory of Rational Choiceبررسی و تحلیل نقش امیران سلجوقی در تداوم جنگهای جانشینی(میان سلطان برکیارق و ملک محمد) بر اساس نظریه انتخاب عقلانی789272021010.22034/hsow.2025.2039548.1565FAجمیلهیوسفیاستادیارگروه آموشی تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایرانJournal Article20240825Rational choice is a simple and widely used model in explaining human behavior that has been used in this research to examine the performance of the Seljuk Emirs in the wars of succession that occurred between the sons of Sultan Malek-Shah. Understanding the dominant role of these emirs in creating political crises is possible by considering them as rational decision-makers. The Seljuk Emirs were purposeful actors who, by seeking independence in the government of their provinces, gradually gained the necessary potential to intervene in political affairs. This research, using a descriptive-analytical method, aimed to answer of the question the role of the Seljuk Emirs' self-interest in the continuation of the wars of succession between Sultan Berkyaruq and Prince Muhammad. The self-interest of emirs led to the dominance of instrumental rationality over their value rationality, and this affected the collective (game theory) and individual decision-making of the emirs in the confrontation between the two brothers–– Berkyaruq and Muhammad—the war strategies, and its results. These greedy behaviors led to the continuation of succession crises in the form of five wars.<em> «انتخاب عقلانی»</em>، مدلی ساده و پرکاربرد در تبیین رفتار آدمی است که در این پژوهش برای بررسی عملکرد امیران سلجوقی در جنگهای جانشینی که میان فرزندان سلطان ملکشاه روی داد، به کار رفته است. فهم نقش مسلط این امیران در بحرانآفرینی سیاسی با تلقی آنها به عنوان تصمیمگیرندگان عاقل امکان پذیر میگردد. امیران سلجوقی، کنشگران هدفمندی بودند که با استقلالطلبی در حکومت ولایات خویش، به مرور پتانسیل لازم را برای دخالت در امور سیاسی به دست آوردند. این پژوهش، با به کارگیری روش توصیفی ـ تحلیلی در پی آزمون این پرسش است که نقش منفعتطلبی امیران سلجوقی در تداوم جنگهای جانشینی میان سلطان برکیارق و ملک محمد چه بود؟ نفعطلبی امیران، موجب چیرگی عقلانیت ابزاری بر عقلانیت ارزشی آنها گردید و این امر، بر تصمیمگیری جمعی (مدل بازی) و فردی این امیران در تقابل جبهه دو برادرـ سلطان برکیارق و ملک محمد ـ، راهبردهای جنگ و نتایج آن تاثیر گذاشت. این رفتارهای بیش خواهانه، تداوم بحرانهای جانشینی را به صورت جنگهای پنجگانه به دنبال داشت.https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_720210_013bc9163b6301ee0a8038a657090f5f.pdf