انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 10 2 2026 09 23 "A Critical Reappraisal of Nicholson's Perspective on the Ashura Uprising and the Allegation of Political Destabilization" بازخوانی انتقادی دیدگاه نیکلسون درباره قیام عاشورا و ادعای بی ‌ثبات سازی سیاسی 1 13 741670 10.22034/hsow.2026.2065399.1625 FA محمد رضا احمدی ندوشن گروه معارف، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اراک، اراک، ایران 0009-0006-1790-6492 Journal Article 2025 07 09 The uprising of Imam Husayn at Karbala, known as the Ashura uprising, constitutes a pivotal event in Islamic history and has been subject to diverse interpretations. While some Muslim scholars have regarded it as a reformist and faith-based movement, Orientalists such as Reynold A. Nicholson have interpreted it as a source of political instability and a threat to the Umayyad order. In light of these divergent interpretations, the central research question is: Did the Ashura uprising, as Nicholson claims, contribute to the destabilization of Islamic society, or did it instead foster the strengthening of religious identity and political resistance to oppression? Employing critical discourse analysis and drawing on the relationship between discourse and social action, this study examines and critically evaluates Nicholson’s interpretation and the historical consequences of the Ashura uprising. The findings indicate that Nicholson, by reducing the uprising to its political consequences and overlooking part of the historical evidence, offers a one-sided account of the event. Moreover, an examination of its consequences, including the Tawwabin uprising, demonstrates that the Ashura event contributed less to social destabilization than to the reproduction of religious identity, the strengthening of the discourse of justice, and the legitimization of resistance to oppression. Accordingly, interpreting Ashura as a source of instability is inconsistent with the historical evidence and its broader social implications. قیام عاشورای امام حسین(ع) از نقاط عطف تاریخ اسلام است که تفسیرهای گوناگونی از آن ارائه شده است. برخی پژوهشگران مسلمان آن را حرکتی اصلاحی و اعتقادی دانسته‌اند، در حالی‌که مستشرقانی همچون نیکلسون، آن را عامل بی‌ثباتی سیاسی و تهدیدی برای نظم اموی تفسیر کرده‌اند. با توجه به این اختلاف دیدگاه، پرسش اصلی پژوهش این است که آیا قیام عاشورا، چنان‌که نیکلسون ادعا کرده است، موجب بی‌ثباتی جامعه اسلامی شد یا زمینه‌ساز تقویت هویت دینی و مقاومت سیاسی در برابر ستم بود؟این پژوهش باروش تحلیل انتقادی گفتمانی و با تکیه بر نسبت گفتمان و کنش اجتماعی، به بررسی و نقد دیدگاه نیکلسون و پیامدهای تاریخی قیام عاشورا می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نیکلسون با تقلیل قیام به پیامدهای سیاسی و نادیده گرفتن بخشی از شواهد تاریخی، تصویری یک‌سویه از آن ارائه کرده است. همچنین، بررسی پیامدهای عاشورا، از جمله قیام توابین، نشان می‌دهد که این واقعه بیش از آنکه موجب بی‌ثباتی اجتماعی شود، به بازتولید هویت دینی، تقویت گفتمان عدالت‌خواهی و مشروعیت مقاومت در برابر ستم انجامیده است. ازاین‌رو، تفسیر عاشورا به‌مثابه عامل بی‌ثباتی، با شواهد تاریخی و کارکردهای اجتماعی آن سازگار نیست.

https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_741670_b1b27b47d2fc7d24967494a817a93c82.pdf

انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 10 2 2026 09 23 Soviet Union Interventions in Iran: Analysis of Unpublished Documents, 1940–1945 مداخلات اتحاد جماهیر شوروی در ایران: تحلیل اسناد منتشر نشده ۱۹۴۰–۱۹۴۵ 14 33 741501 10.22034/hsow.2026.2064909.1624 FA مرجان برهانی استادیار گروه تاریخ و ایران شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران میکاییل وحیدی راد استادیار گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید بهشتی تهران، تهران، ایران Journal Article 2025 07 06 The Allied occupation of Iran in September 1941 led to the fall of Reza Shah Pahlavi and the establishment of foreign military forces in the country. This event marks one of the most significant turning points in modern Iranian history and had far-reaching consequences in the political, economic, and administrative spheres. Despite numerous studies on this subject, most research has focused on political and diplomatic outcomes, while the practical mechanisms through which the Soviet Union undermined Iran's administrative and economic structures have rarely been examined on the basis of archival documents. Accordingly, employing a descriptive-analytical and explanatory method and drawing on unpublished archival sources, this study seeks to answer the following question: Through what concrete mechanisms did the Soviet Union disrupt the administration of the country and weaken the central government of Iran during World War II? The findings reveal that Soviet interventions occurred in four areas—administrative-financial, security-police, economic-commercial, and media-related. These interventions included the seizure of facilities and property, the restriction of state institutions' authority, the exertion of pressure on economic activities, and the control of the information space. Consequently, they led to a decline in the efficiency of executive bodies and the weakening of central government authority. The results further indicate that these interventions played a significant role in shaping the political and administrative crises of the post-war years. اشغال ایران توسط متفقین در شهریور ۱۳۲۰ به سقوط پهلوی اول و استقرار نیروهای خارجی انجامید. این رویداد یکی از مهم‌ترین نقاط عطف تاریخ معاصر ایران است و پیامدهای گسترده‌ای در عرصه‌های سیاسی، اقتصادی و اداری بر جای گذاشت. با وجود پژوهش‌های متعدد در این زمینه، بیشتر مطالعات بر پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک تمرکز داشته‌اند و سازوکارهای عملی مداخله شوروی در تضعیف ساختارهای اداری و اقتصادی کمتر بر پایه اسناد آرشیوی بررسی شده است. بر این اساس، پژوهش حاضر با روش توصیفی‑تحلیلی و تبیینی و با بهره‌گیری از اسناد منتشرنشده آرشیوی، در پی پاسخ به این پرسش است که شوروی با استفاده از چه مکانیسم‌های عینی در دوران جنگ جهانی دوم موجب اختلال در اداره کشور و تضعیف دولت مرکزی ایران شد؟ یافته‌ها نشان می‌دهد مداخلات شوروی در حوزه‌های اداری‑مالی، امنیتی‑انتظامی، اقتصادی‑تجاری و رسانه‌ای، از طریق تصرف تأسیسات و اموال، محدودسازی اختیارات نهادهای دولتی، اعمال فشار بر فعالیت‌های اقتصادی و کنترل فضای اطلاع‌رسانی، به کاهش کارآمدی دستگاه‌های اجرایی و تضعیف اقتدار دولت مرکزی انجامید. نتایج همچنین بیانگر آن است که این مداخلات در شکل‌گیری بحران‌های سیاسی و اداری پس از جنگ نقش مؤثری داشته است.

https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_741501_6bc4f4ae60180f3e8ed9d68f5740b5b5.pdf

انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 10 2 2026 09 23 The Evolution and Application of Modern Wargames from the Nineteenth to the Twenty-First Century: From Kriegsspiel to Contemporary Revival تاریخ تحول و کاربرد بازی‌های جنگی مدرن از قرن نوزدهم تا قرن بیست و یکم: از کریگشپیل تا احیای معاصر 34 51 741539 10.22034/hsow.2026.2080980.1656 FA میثم بلباسی استادیار گرایش انقلاب اسلامی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران 0000-0002-6136-6781 سعید میراحمدی دکترای روابط بین الملل، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-6060-2685 Journal Article 2025 12 15 Wargames have evolved over nearly two centuries into important instruments for military training, analysis, and decision-making. This study aims to analyze the evolution of the functions of wargame and to develop a framework for explaining these changes across different historical periods. The research question is: How have the functions of wargames evolved throughout historical developments? Using a descriptive-analytical approach and drawing on historical sources and specialized documents, the study examines the evolution of wargames from the emergence of Kriegsspiel in 1824 to contemporary developments. The findings indicate that the evolution of wargames has not been merely chronological but has been shaped by changing military requirements, strategic environments, and technological developments, resulting in significant transformations in their functions. Accordingly, four periods can be identified: emergence and formation (1824), rise and expansion (from the pre-World War I era to the end of World War II), relative decline (the post-World War II and Cold War era), and revival (the second decade of the twenty-first century). Throughout this trajectory, the function of wargames has evolved from tactical training toward strategic decision support, security-environment analysis, and military futures studies. بازی‌های جنگی طی حدود دو قرن گذشته به یکی از ابزارهای مهم آموزش، تحلیل و تصمیم‌گیری نظامی تبدیل شده‌اند. هدف پژوهش، تحلیل سیر تحول کارکردهای بازی‌های جنگی و ارائه چارچوبی برای تبیین این تحولات در دوره‌های تاریخی مختلف است. پرسش تحقیق این است: کارکردهای بازی‌های جنگی در روند تحولات تاریخی چگونه دگرگون شده‌اند؟ پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع تاریخی و اسناد تخصصی، روند تحول بازی‌های جنگی را از پیدایش کریگشپیل در سال 1824 تا تحولات معاصر بررسی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که تحول بازی‌های جنگی صرفاً روندی زمانی نبوده، بلکه متأثر از عواملی چون تغییر نیازهای نظامی، محیط راهبردی و فناوری کارکردهای آن‌ها دگرگون شده است. بر این اساس، چهار دوره شامل تولد و شکل‌گیری (1824)، اوج‌گیری (پیش از جنگ جهانی اول تا پایان جنگ جهانی دوم)، افول نسبی (پس از جنگ جهانی دوم و در دوره جنگ سرد) و احیای مجدد (دهه دوم قرن بیست‌ویکم) قابل شناسایی است. در این روند، کارکرد بازی جنگی از آموزش تاکتیکی به پشتیبانی از تصمیم‌گیری راهبردی، تحلیل محیط امنیتی و آینده‌پژوهی نظامی تحول یافته است.

https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_741539_69199f8bf34e85eb8a6293f397fa8613.pdf

انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 10 2 2026 09 23 A comparative analysis of the military hierarchy and units of the Qajar army in the transition from tradition to modernity بررسی تطبیقی سلسله ‌مراتب و واحدهای قشون قاجاریه در گذار از سنت به مدرنیته 52 72 741506 10.22034/hsow.2026.2088374.1676 FA سید بنیامین کشاورز دانشجوی دکتری، باستان شناسی اسلامی، مرمت، هنر اصفهان، اصفهان، ایران 0000-0001-5090-9843 Journal Article 2026 05 09 With the introduction of Western military doctrines into Qajar Iran, redefining troop divisions and officer ranks became imperative. Addressing these developments, this study examines the precise troop strength of infantry, cavalry, and artillery units, alongside their commanding ranks. Findings reveal that unlike the traditional era—where troop numbers depended on commanders' tribal wealth and domains (from dah-bashi to tuman-bashi)—a dual, regulated structure emerged during the Naseri period. Officers were categorized into 'junior' and 'senior/sword-bearers' (from beygzadeh upward). Furthermore, the titles of all ranks below colonel (sarhang) reflected their functional roles relative to the regiment (foj), which constituted the core tactical unit of the army. Additionally, the rank of sardar historically equated to the later ranks of general or Timsar. Finally, this study concludes that while units such as the brigade (tip) lacked an official status within the Ministry of War's administrative framework, they were dynamically formed on the battlefield to meet tactical exigencies. با ورود آموزه‌های نظامی غربی به ایران عهد قاجار، بازتعریف تقسیمات قشونی و درجات صاحب‌منصبی به امری الزامی مبدل شد. پژوهش حاضر با هدف تبیین این تحولات، به این پرسش پاسخ می‌دهد که هر واحد نظامی در رسته‌های پیاده، سواره و توپخانه شامل چه میزان نیروی جنگی می‌شد و فرماندهی آن‌ها بر عهدهٔ کدام مناصب بود؟ یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که برخلاف دورهی سنتی -که در آن تعداد نفرات تابع غنا و وسعت قلمروی ایلاتی فرماندهان (از ده‌باشی تا تومان‌باشی) بود- در دوره ناصری ساختاری دوگانه و قانون‌مند شکل گرفت. در این نظام، صاحب‌منصبان به دو گروه «جزء» و «کل/ شمشیربندان» (از بیگزاده به بالا) تفکیک شدند و نام کلیه مناصب تا درجه سرهنگی نشان‌دهنده نقش ایشان در برابر سرهنگ فوج است که فوج پایه اصلی قشون محسوب می‌شد. همچنین مشخص گردید که رتبهی «سرداری» در این عهد، موقعیتی معادل با درجات «تیمساری» یا «ژنرالی» در ادوار بعدی داشته است. در نهایت، این نتیجه حاصل شد که اگرچه واحدهایی مانند «تیپ» جایگاه رسمی و سازمانی در تشکیلات دیوانی وزارت جنگ نداشتند، در شرایط میدانی و بنا بر ضرورت‌های تاکتیکی، به‌صورت موقعیتی و کاربردی شکل می‌گرفتند.

https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_741506_008e838c0cad49a79bbdcb3336296ff2.pdf

انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 10 2 2026 08 23 From Normandy to Jerusalem: How the Norman Conquests in Europe Paved the Way for the Crusades از نورماندی تا اورشلیم: چگونه فتوحات نورمن‌ها در اروپا، روند جنگ‌های صلیبی را هموار کرد؟ 73 92 742039 10.22034/hsow.2026.2083799.1663 FA مهدی محمدی استادیار، گروه تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت تهران، ایران Journal Article 2026 01 27 This article begins by addressing the pivotal yet paradoxical role of the Normans in the lead-up to the Crusades. The central question is how the Norman conquests in Europe (Normandy, England, Sicily, and the Balkans) engineered the military, political, and ideological foundations necessary for the formation and initial success of the Crusades. To answer this question, the study employs historical method and process analysis, relying on multilingual primary sources (Latin, Greek, Arabic) and secondary research. The findings indicate that the Normans not only transformed Europe's military "hardware" by perfecting heavy cavalry, advancing castle-building, and creating a professional warrior class, but also provided the essential ideological and motivational "software" for the eastern campaigns by weakening the Byzantine Empire, presenting a concrete model of "Holy War" in Sicily, and channeling the martial energy of landless nobles. Thus, they acted as the primary architects of the preconditions that made the Crusades possible . فتوحات نورمنها در اروپا تغییراتی را در روند زمانی موجب شد که در تعللی تاریخی بخش مهمی از علل جنگهای صلیبی است. این امر صرفاً به ایجاد زمینههای جنگهای صلیبی خلاصه نشد بلکه در بطن جنگهای صلیبی حضور پر رنگ نورمنها مشهود است. این مقاله با استفاده از روش تاریخی و مستند به منابع دست اول تلاش کرده به این سوال پاسخ دهد که فتوحات نورمن‌ها در اروپا (نورماندی، انگلستان ، سیسیل و بالکان) چگونه بسترهای نظامی، سیاسی و ایدئولوژیک لازم برای شکل‌گیری و موفقیت جنگ‌های صلیبی را فراهم کرد؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که نورمن‌ها نه تنها با تکمیل سواره‌نظام سنگین، توسعه قلعه‌سازی و ایجاد یک طبقه جنگجوی حرفه‌ای، «سخت‌افزار» نظامی اروپا را متحول کردند، بلکه با تضعیف امپراتوری بیزانس، ارائه الگوی عینی «جنگ مقدس» در سیسیل و کانالیزه کردن انرژی نظامی اشراف بی‌زمین، «نرم‌افزار» فکری و انگیزشی لازم را برای لشکرکشی به شرق فراهم آوردند.

https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_742039_6193899ac9b71894c195a38ff04f00d4.pdf

انجمن ایرانی تاریخ با همکاری دانشگاه اراک مطالعات تاریخی جنگ 2588-7033 10 2 2026 09 23 A Study of the challenges of the security force of Qainat during the late Qajar period (1335-1340 AH( بررسی چالشهای امنیه قاینات در اواخر دوره قاجار(1335-1340ق) 93 110 741514 10.22034/hsow.2026.2086606.1670 FA علی نجف زاده استادیار، گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران فضل الله براقی استادیار، گروه تاریخ، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران Journal Article 2026 02 25 Shaukat al-Mulk II, the ruler of Qainat, in 1335 AH/1295 SH, formed two forces—the Nazmiyeh and the Amniyeh (the security force)—in addition to the army. The security force, whose function was similar to that of the gendarmerie, was intended to provide security outside the city and included cavalry and camel-mounted troops, which played a very important role in the security of the region. The government of Qainat made great efforts to recruit manpower for the security force. Numerous correspondences reveal, in addition to the problems of supplying personnel, the challenges facing the activities of the security force across a vast area from Khaf to Sistan. This is a historical study; data were collected through library-based research from documents in the Library of Astan Quds Razavi and presented in a descriptive-analytical manner in order to answer the following research questions: What challenges did the security force of Qainat face in recruiting personnel? What challenges did the security force of Qainat face after its formation? The findings show that the formation of the security force of Qainat faced numerous challenges due to a shortage of camels and a lack of qualified personnel, which, contrary to the initial plan, led to many changes in its number and composition. Most of its recruits were from the Bahlouli, Niazabadi, and Brahui Baloch groups, as well as scattered villagers. After its establishment, this force faced numerous financial problems that reduced its effectiveness. شوکت‌الملک دوم، حاکم قاینات، در سال 1335ق./1295ش. علاوه نیروی قشون، دو نیروی نظمیه و امنیه را تشکیل داد. نیروی امنیه با کارکرد مشابه ژاندارمری برای تامین امنیت خارج از شهر در نظر گرفته شد و شامل نیروهای سواره و جمازه بود که نقش بسیار مهمی بر امنیت منطقه داشت. حکومت قاینات تلاش زیادی برای تأمین نیروی امنیه کرد. مکاتبات متعدد علاوه بر مشکلات تأمین نیرو چالشهای فعالیت امنیه را در گستره وسیعی از خواف تا سیستان نشان میدهد. پژوهش حاضر از نوع تاریخی است که گردآوری اطلاعات به روش کتابخانه‌ای از اسناد کتابخانه آستان قدس انجام گرفته و به شکل توصیفی- تحلیلی ارائه شده است تا به سئوالات پژوهش پاسخ داد: امنیه قاینات در استخدام نیرو چه چالشهایی داشت و امنیه قاینات پس از تشکیل با چه چالشهایی روبرو شد؟ یافتههای پژوهش نشان میدهد تشکیل نیروی امنیه قاینات به خاطر کمبود شتر و فقدان نیروی شایسته چالشهای متعددی داشت که برخلاف طرح اولیه تعداد و ترکیب آن با تغییرات زیادی همراه شد. بیشتر این نیروها از بهلولیها، نیازآبادیها، بلوچهای براهویی و روستاییان پراکنده بودند. این نیرو پس از تأسیس با مشکلات مالی متعددی مواجه شد که کارآیی آنها را کاهش میداد.

https://hsow.journal.araku.ac.ir/article_741514_b28cbbb1d682ddb41da84293e442eef6.pdf