چکیده
همزمان با ظهور اسلام، در قلمروی ساسانیان،مذاهبی همچون اقلیّت‌های زرتشتی، یهودی، ... رواج داشت. با ورود اسلام به ایران که از طریق فتوحات و غلبه اعراب مسلمان شکل گرفت از قدرت آئین زرتشت کاسته شد؛ در این میان اسلام پذیری بنا به علل مختلف مانند سهولت انجام اعمال دینی در اسلام و عدالت، اهل ذمّه را وادار به قبول برخی محدودیّت‌ها می‌نمود و مهمتر آنکه برتری کامل اسلام نسبت به آئین مزدایی مطرح بود. به مرور دین زرتشت موقعیّت خود را به نفع اسلام از دست داد. با توجّه به پراکندگی جغرافیایی زرتشتیان در ایران و فعالیّت آتشکده‌هایشان در برخی از شهرها بویژه حاشیه خلیج‌فارس، نشان از تسامح و تساهل از سوی اعراب در حفظ حیات دینی، سیاسی، ... این اقلیّت مغلوب در جامعه ایران داشته است. روابط ایرانیان زرتشتی با اعراب مسلمان بعنوان دو گروه متفاوت نژادی دینی با فرهنگ و علایق متفاوت شکل گرفت. در پاره‌ای موارد، ناچار به عقب‌نشینی به مناطق پیرامونی خلیج‌فارس و یا حتّی در برخی موارد مهاجرت به خارج از ایران از جمله هند شدند، هر چند قیام‌ها و درگیری‌های سیاسی اقشار زرتشتیان برای احقاق حقوق اجتماعی در جنوب ایران و دیگر نفاط بتدریج سبب تحوّلات عمیق اجتماعی-سیاسی حتّی تا سالها بعد از خلافت شد. مناطق ساحلی خلیج‌فارس از شرایط ویژه‌ای برای زندگی این گروه و