Historical Study of War

Historical Study of War

The Role and Actions of Ehsan Khan Kangarloo of Nakhchivan in the Second Russo-Iranian War in the Caucasus

Document Type : Original Article

Authors
1 PhD student in Islamic Iranian History, Department of History, Faculty of Social Sciences, University of Tabriz, Tabriz, Iran
2 Assistant Professor, Department of History, Faculty of Social Sciences, Payame Noor University, Tehran, Iran
Abstract
Ehsan Khan Kangarloo (d.1262 AH / 1846 CE) was a military leader from the local Kangarloo family in Nakhchivan. During the Second Russo-Iranian War, he served as colonel of the Kangarloo regiment and border commander of the Qarabagh region. Amid the conflict, he withdrew from the Qajar administration by surrendering the strategic fortress of Abbasabad to Russian forces and subsequently aligning with the Russian Empire an action described in Qajar sources as a “great betrayal.” This study examines the circumstances and motivations behind this decision, addressing the question: under what conditions and for what reasons did Ehsan Khan shift his allegiance to Russia at the height of the war? Drawing on unpublished manuscripts of the Kangarloo family correspondence, Qajar-era chronicles, and local histories, the research employs a descriptive–analytical approach. Findings indicate that, despite receiving titles and offices from the Qajar court, Ehsan Khan’s alignment with Russia reflected his perception of a shift in Russian policy toward Muslim elites in the Caucasus, promising the restoration of political and economic privileges to local noble families. Additionally, the unfavorable experience of his father, Kalb-‘Ali Khan, with the Qajar administration and the gradual exclusion of their family from hereditary positions contributed significantly to Ehsan Khan’s estrangement from Iranian governance.
Keywords

Subjects


  • اخفا علیزاده، حسن (1401). تاریخ شهر شوشی، ترجمه سجاد حسینی، تهران: فراز آگاه.
  • اسنادی از روابط ایران و روسیه (از صفویه تا قاجاریه)(1387). ترجمه رحیم مسلمانیان قبادیانی و بهروز مسلمانیان قبادیانی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  • اعتضادالسلطنه، علیقلی­میرزا(1370). اکسیرالتواریخ، تصحیح جمشید کیان­فر، تهران: مؤسسة انتشارات ویسمن.
  • باکیخانوف، عباسقلی­آقا (1383). گلستان ارم، تصحیح عبدالکریم علیزاده، تهران: ققنوس.
  • تاریخ قزلباشان (1361). تصحیح میرهاشم محدث، تهران: بهنام.
  • ترکمان، اسکندربیگ منشی (1383). تاریخ عالم‏آراى عباسى‏، تصحیح ایرج افشار، تهران: امیرکبیر.
  • جعفرنیا، فاطمه و عزیزنژاد، محمد (بهار 1403). «نقش و جایگاه کلبعلی­خان کنگرلو نخجوانی در جنگ­های دوره اول ایران و روس در قفقاز»، فصلنامه مطالعات تاریخ اسلام، سال 16، شماره60، صفحات 83-108.
  • جعفرنیا، فاطمه و عزیزنژاد، محمد (بهار و تابستان 1400). «مناسبات ابراهیم­خلیل­خان جوانشیر قراباغی با حکومت قاجاریه»، پژوهشنامه تاریخ­های محلی ایران، سال نهم، شمارة دوم، پیاپی 18، صفحات 107-126.
  • جعفرنیا، فاطمه و عزیزنژاد، محمد (تابستان 1401). «سیاست کلبعلی­خان کنگرلو نخجوانی در قبال حکومت آقامحمدخان قاجار(ازهم­گرایی تا واگرایی)»، فصلنامه علمی پژوهش­های تاریخی، سال 58، دوره جدید، سال 14، شمار دوم (پیاپی54)، صفحات 1-19.
  • جوانشیر قراباغی، میرزا جمال (1384). تاریخ قراباغ، تصحیح حسین احمدی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجة.
  • جهانگیر میرزا (1384). تاریخ نو، تصحیح عباس اقبال، تهران: علم.
  • خاوری­شیرازی، فضل­الله (1380). تاریخ ذوالقرنین، تصحیح ناصر افشار تهران: کتابخانه مجلس شورای اسلامی.
  • دروویل، گاسپار (1348). سفرنامه دروویل، ترجمه جواد محیی، تهران: کتب ایران
  • دنبلی، عبدالرزاق­بیگ (1389). مآثرسلطانیه، تصحیح غلامحسین زرگری­نژاد، تهران: روزنامه ایران.
  • کاتب چلبی، حاجی­خلیفه (1391). جهان­نما (بخش ایران و قفقاز)، ترجمه و تصحیح دکتر سید مهدی جوادی قوزلو، اردبیل: انتشارات محقق اردبیلی.
  • گاردان، کنت آلفرد (1362). مأموریت ژنرال گاردان در ایران، ترجمه عباس اقبال، تهران: نگاه.
  • رافی (هاکوپ ملیک هاکوپیان) (1395). ملوک خمسه، ترجمه آرا دراستپانیان، تهران: شیرازه.
  • رونوشت­های نامه­های عباس­میرزا ولیعهد. نسخه خطی، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، شماره 13657.
  • سپهر، میرزا محمدتقی­خان (1353). ناسخ­التواریخ، تصحیح محمدباقر بهبودی، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
  • عزیزنژاد، محمد و دهقانی، رضا (زمستان 1394- بهار 1395)، «نقش و مواضع محمدخان قاجار ایروانی در نخستین جنگ­های ایروان و روسیه»، تاریخ ایران، شماره 19(5/77)، صفحات 187-213.
  • فهرست اسناد آرشیوهای گرجستان پیرامون تاریخ ایران(1381). به­ کوشش الکساندر چولوخادزه، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  • فهرست اسناد آرشیوهای گرجستان دربارة تاریخ ایران(1384). به­کوشش گودرز رشتیانی، تهران: مرکز چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه.
  • قراباغی، میرزا یوسف (1390). تاریخ صافی، تصحیح حسین احمدی، تهران: مؤسسة مطالعات تاریخ معاصر ایران.
  • کنگرلو نخجوانی، میرزا علی­بیگ منشی، سواد و فرامین سلاطین و امراء و حکام نادرشاه، سلطان حسین صفوی، کریم­خان زند، فتحعلی­­شاه، عباس­میرزا و عده­ای از امراء و حکام قاجار، نسخه خطی، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، شماره331.
  • مستوفی­قزوینی، حمدالله. نزهةالقلوب، نسخه خطی، کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، شماره1130.
  • مستوفی­انصاری، حاجی میرزا مسعود (1349). تاریخ زندگی عباس­میرزا نایب­السلطنه، تصحیح محمد گلبن، تهران: کتابخانه مستوفی.
  • مهندس­باشی تبریزی، میرزا رضا (1390). سرحدات تالش و مغان، تصحیح حسین احمدی، تهران: مؤسسة مطالعات تاریخ معاصر ایران.
  • نصیری­اردوبادی، میرزا علی­نقی (1371). القاب و مواجب دورة سلاطین صفویه، تصحیح یوسف رحیم­لو، مشهد: دانشگاه فردوسی.
  • هدایت، رضاقلی­خان (1380). روضةالصفای ناصری، تصحیح جمشید کیان­فر، تهران: اساطیر.
  • (AKAk)Akty sabrannye Kavkazskoiu Arkheograficheskoiu Kommissieiu(1866-1904). 3 vols, Tbilisi.
  • Baddeley, Johan(1908). The Russian conquest of the Caucasus, London: Longmans.
  • Bournoutian, George(1998). Russia and the Armenians of Transcaucasia, 1797-1889, a documentary record, vol. II, Mazda Publishers.
  • Budaqova, Sahibə (2014), Naxçivan diyarinin siyasi tarixi, Baki: Elm və Təhsil.
  • Əliyev, Fuad və Mirabdulla Əliyev (1996), Naxçivan Xanliği, Baki: Şərq-Qərb.
  • V.N(2006). Mirzə Adigözəl bəyin Tərcümeyi-Halina Aid Materiallar, Qarabağna- mələr, tərtib eden Akif Fərzəliyev, Baki: Şərq-qərb.
  • Mirzə Adigözəl bəy(2006). Qarabağnamə, tərtib eden Akif Fərzəliyev, Baki: Şərq-qərb.
  • Monteith Lieut-Genral.W(1856). Kars and Erzeroum, London.
  • Naxçivan Sancağinin müfəssəl dəftəri(2001).Tercümə edən: Hüsaməddin Məmmədov, Baki: Elm.
  • Quliyev, Musa (2013), Naxçivan xanliğinin Qafqazda hərbi-siyasi mövqeyi ve əlaqələri, Naxçivan: Əcəmi Nəşriyyat.
  • Quliyev, Musa(2010). General-Mayor Ehsan Xan Naxçivanski (Kəngərli) və General-Feldmarşal İvan Paskeviçin Münasibətlərində Naxçivan Xanliğinin tarixinə dair bəzi qeydlər, Tarix və onun problemləri, No 2.pp. 62-67.
  • Şahverdiyev, Zəhmət (2008), Naxçıvan bölgəsi XIX-XX əsrin əvvəllərində, Bakı: Elm.
  • Shopen, I(1852). Istoricheskiy pamyatnik sostoyaniya armyanskoy oblasti v epokhu yeyo soyedineniya k Rossiyskoy imperii, Sankt Peterburg.
  • Xəzani, Mir Mehdi(2006). Kitabi Tarixi Qarabağ, tərtib eden Akif Fərzəliyev, Bakı Şərq-qərb.