Historical Study of War

Historical Study of War

An analysis of the long-standing relations of the Banu Thaqif with the Sassanids and their confrontation in the Battle of al-Jisr

Document Type : Original Article

Authors
Alireza Soleymanzadeh 1
Ali Salari Manoujan 2
1 Assistant Professor, Department of History, Faculty of Literature and Humanities, University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
2 MA in the field of Ancient Iranian History, Department of History, Faculty of Literature and Humanities ,University of Sistan and Baluchestan, Zahedan, Iran
10.22034/hsow.2025.2063748.1621
Abstract
The one-day Battle of al-Jisr occurred around 13 AH, approximately two years after the accession of Yazdegerd III. The central concern of the present study is to introduce the obscure dimensions, trace, and analyze the factors that led to the remarkable role played by the Banu Thaqif tribe in this significant historical event. This research focuses on the fundamental question of the extent to which the prominent presence of the Banu Thaqif in the Battle of al-Jisr was influenced by their prior relations with the Sassanids. Relying on the historical method and drawing upon information from primary sources, the study seeks to advance both its main hypothesis and its principal objective through engagement with this central question. The findings of this investigation are important in terms of subject matter, methodology, and research context, as they attempt to synthesize events from both the pre-Islamic and Islamic periods with a fresh perspective. In doing so, the study aims to demonstrate the historical reality of the factors upon which the caliphate relied in selecting warriors for the campaigns of conquest. Furthermore, the causal analysis of the political background, economic conditions, and social structure of the Banu Thaqif in relation to their confrontation with the Sassanian Empire, along with the identification of influential factors behind the occurrence of the Battle of al-Jisr and the exploration of its lesser-known field developments, constitute additional findings of the present research.
Keywords
Sassanids
Yazdegerd III
Banu Thaqif
Umar ibn al-Khattab
Battle of Jisr
Bahman Jādhūyah
Abu Ubaid al-Thaqafi

Subjects

- ابن­أبی­أصیبعة(1995). عیون الانباء فی طبقات الاطباء، تحقیق الدکتور نزار رضا، بیروت: دار مکتبة الحیاة.
- ابن­اثیر(1371). کامل تاریخ بزرگ اسلام و ایران، ترجمه ابوالقاسم حالت و عباس خلیلى، تهران: مؤسسه مطبوعاتى علمى.
- ابن­اثیر(1409ه.ق./1989). أسد الغابة فى معرفة الصحابة، بیروت: دارالفکر.
- ابن­اعثم کوفی(۱۴۱۱ه.ق./۱۹۹۱م.). الفتوح، بیروت: نشر دارالاضوا.
- ابن­حجر العسقلانى(1415ه.ق./1995م.). الإصابة فى تمییز الصحابة، تحقیق عادل احمد عبدالموجود و على محمد معوض، بیروت: دارالکتب العلمیة.
- ابن­حزم، علی بن احمد(1982). جمهرة انساب العرب، المحقق عبدالسلام محمد هارون، قاهره: دارالمعارف.
- ابن­خلدون(1375). مقدمه ابن­خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادى، تهران: انتشارات علمى و فرهنگى.
- ابن­سعد(1410ه.ق./1990م.). الطبقات الکبرى، تحقیق محمدعبدالقادر عطا، بیروت: دارالکتب العلمیة.
- ابن­قفطی(1903). تاریخ الحکماء، و هو مختصر الزوزنی المسمی بالمنتخبات الملتقطات من کتاب اخبار العلماء باخبار الحکماء، المحقق یولیوس لیپرت، لایپزیگ: انتشارت دیتریش.
- اب‍ن‌م‍س‍ک‍وی‍ه‌، اح‍م‍دب‍ن‌ م‍ح‍م‍د(1369ش). تجارب­الأمم، ترجمه ابوالقاسم امامى، تهران: سروش.
- ابن­هلال ثقفی(۱۳۷1ش). الغارات، ترجمه عبدالمحمد آیتی، تهران: وزارت ارشاد.
- أبوالربیع الحمیری الکلاعی(2000). الاکتفاء بما تضمنه من مغازی رسول الله (ص) و الثلاثة الخلفاء( الجزء الأول)، بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمد علی بیضون.
- اب‍ی‌ال‍ف‍رج‌‌ الاص‍فه‍ان‍ی(1994). الاغ‍ان‍ی‌‌؛ تحقیق عبدالکریم ابراهیم العزباوی؛ اشراف محمد ابوالفضل ابراهیم، ب‍ی‍روت‌: موسسه جمال و داراحیاء‌التراث‌العربی‏‫‏‏.
- بلاذری، احمد بن یحیی(1337ش). فتوح­البلدان، ترجمه محمد توکل، تهران: نشر نقره.
- بلاذری، احمد بن یحیی(1417ه.ق/‌1996م). انساب­الاشراف، تحقیق سهیل زکار و ریاض الزرکلی، بیروت: دارالفکر.
- پورشریعتی، پروانه(۱۴۰۲). افول و سقوط شاهنشاهی ساسانی، ترجمه آوا واحدی نوایی، تهران: انتشارات نی.
- جعفریان، رسول(1382). تاریخ سیاسی اسلام: تاریخ خلفا: از رحلت پیامبر تا زوال امویان (11-132ه)، تهران: انتشارات دلیل ما.
- حمیری، محمد بن عبدالمنعم(1984م). الروض المعطار فی خبر الأقطار؛ بیروت: مکتبة لبنان.
- دریایی، تورج(1399). ساسانیان، ترجمه شهرناز اعتمادی، تهران: نشر توس.
- الذهبی، شمس­الدین(2003)، تاریخ الإسلام وَ وَفیات المشاهیر وَ الأعلام، تحقیق الدکتور بشار عوّاد معروف، بیروت: دارالغرب الإسلامی.
- سالم، عبدالعزیز(1382). تاریخ عرب قبل از اسلام؛ ترجمه باقر صدری نیا، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
- طبری، محمد بن جریر(1375)، تاریخ الرسل و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران: نشراساطیر.
- علی، جواد(1422ه.ق./ 2001م). المفصل فى تاریخ العرب قبل الإسلام، بیروت: دارالساقی الطبعة: الرابعة.
- قلقشندی، أحمد بن علی(۱۴۰۷ق‌. = ۱۹۸۷م‌.). صبح الأعشى فی صناعة الإنشاء، شارح محمدحسین شمس‌الدین، ب‍ی‍روت‌: دارال‍ک‍ت‍ب‌ ال‍ع‍ل‍م‍ی‍ه‌.
- کاتب واقدی(1374). طبقات، ترجمه محمد مهدوی دامغانی،تهران: نشر فرهنگ و اندیشه.
- محمودآبادی، سیداصغر،پیرمرادیان مصطفی، بختیاری سمیه(بهار 1390). «مناسبات شاهنشاهی ساسانی با اعراب بدوی (224-531 م)»؛ نشریه تاریخ، سال6، شماره 20،صص.170-187
- مسعودی، أبو الحسن على بن الحسین(1374). مروج الذهب و معادن الجوهر؛ ترجمه ابوالقاسم پاینده، تهران، انتشارات علمى و فرهنگى.
- مغلوث، سامی بن عبدالله بن احمد(1430ه.ق.). أطلس الفتوحات الإسلامیة فی عهد الخلفاء الراشدین، الریاض: مکتبة العبیکان.
- الملاح، هاشم یحیى(2011). الوسیط فی تاریخ العرب قبل الإسلام، بیروت: دار الکتب العلمیة.
- واقدى(1369). مغازى تاریخ جنگ‌های پیامبر(ص)، ترجمه محمود مهدوى دامغانى، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
- واقدی(1409ه.ق./1989م.). المغازى، تحقیق مارسدن جونس، بیروت: مؤسسة الأعلمى.
- ویسهوفر، یوزف(1377).  ایران باستان: از 550 پیش از میلاد تا 650 پس از میلاد؛ ترجمه مرتضی ثاقب‌فر، تهران: ققنوس.
- یعقوبی،احمد بن اسحاق(1382). تاریخ یعقوبی،ترجمه محمدابراهیم آیتی،تهران: نشر علمی و فرهنگی.