Historical Study of War

Historical Study of War

The Forgotten Artillery: Investigating the Tactical Performance of the Qapas and Identifying the Nature of this Unknown Gun by Comparing it with the Howitzer during the Qajar Period

Document Type : Original Article

Authors
Seyed benyamin Keshavarz 1
Parviz Mohebbi 2
1 PhD Student, Archaeology, Faculty of Restoration, Isfahan University of Art, Isfahan, Iran
2 Emeritus Professor, Ecole des Hautes Etudes en Sciences Sociales (EHESS), Paris, France
10.22034/hsow.2025.2040988.1568
Abstract
At least since the early 19th century, artillery has been one of the main components of the armies of nations around the world. Due to the rapid developments and high diversity of military elements during the Qajar era, many terms and equipment entered Persian literature at this point of time. One of these pieces of equipment is the Qapas, a type of weapon that constitutes artillery. Although, citing historical narratives, various studies and repeated similar descriptions have always been proposed concerning this weapon, it has never been clear what Qapas was. Therefore, the present research aimed to shed light on this question, as well as how and for how long Qapas was used. Taking a historical approach and the comparison method, the data of which was obtained through library and field activities, the study found that Qapas is the Persian equivalent of the Western howitzers of the late 18th and mid-19th centuries. The weapon in question used shelled ammunition, the bullet of which either exploded or opened and the shot fell out. It was usually used in the mountains and valleys due to its lower weight compared to the cannon. At the end, based on the decision of the Ministry of War, Qapas was removed from the Iranian army at the beginning of the 20th century and as a result, was forgotten.
Keywords
artillery
howitzer
Qajar
Qapas

Subjects

- اقبال چلاوی، میرزا علی قلی. (1400). تاریخ ملک آرا. جمشید قائمی و رامین یلفانی. تهران: ندای تاریخ.
- اعتمادالسلطنه، محمد حسن خان مقدم. (1363). تاریخ منتظم ناصری. جلد دوم. محمد اسماعیل رضوانی. تهران: دنیای کتاب.
- افشار ارومی، علی خان. (1394). تاریخ اکراد: شرح واقعه حمله شیخ عبیدالله کرد به آذربایجان در سال 1297. یوسف بیگ باباپور و مسعود غلامیه. تهران: کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورا.
- انگلیش، باربارا. (1383). جنگ ایران و انگلیس: جدایی هرات. منصوره اتحادیه و سعاد پیرا. تهران: تاریخ ایران.
- اورسر، چارلز. (1394). باستان شناسی تاریخی. اشکان پوریان. تهران: سمیر.
- بکراش، دبورا. (1388). جنگ کریمه. آرش عزیزی. تهران: ققنوس.
- بوهلر. (1275). قلعه سازی. علی اکبر مهندس شیرازی. تهران: دارالتحریر همایونی.
- حسینی لشکرنویس، سید محمد. (1347). سفرنامه مرو در سه سفرنامه هرات، مرو، مشهد. قدرت الله روشنی زعفرانلو. تهران: دانشگاه تهران.
- دنبلی تبریزی، علی. (1272). رساله در علم جنگ. تهران: دارالتحریر همایونی.
- رساله در علم و قواعد توپخانه. کد کتابخانه ملی: ۵-۱۰۱۸۱.
- روزنامه وقایع اتفاقیه. (1265). نمره 422.
- سمنو، موسی. (1264).  کتاب هندسه نظامی. محمد حسن شیرازی. تهران: دارالتحریر همایونی.
- فلاحی، اکبر. (1397). بررسی عملکرد و نقش مستشاران اتریشی در آموزش قشون و انتقال دانش و فناوری نظامی به ایران در عصر - ناصری. تاریخ علم. دوره 16. شماره 1. صص 37-51.
- قائم مقامی، جهانگیر. (1348). یکصد و پنجاه سند تاریخی از جلایریان تا پهلوی. تهران: ستاد بزرگ ارتشتاران.
- قزوینی، محمد تقی. (1262). رساله در علم جنگ. تهران: دارالتحریر همایون. کد کتابخانه ملی: 232.
- قشون. (1301). شماره 1.
- قوزانلو، جمیل. (1315). تاریخ نظامی ایران: شامل دوره دوم قرن نظام جدید (1796 تا 1871) و قرن نظام معاصر (1871 تا 1904) و ایران قبل از جنگ بین المللی. تهران: شجاعی-گلستانه.
- لسو، کلنل آلبریت فردریش. (1292). رساله در آداب جنگ: تاکتیک. کریم خان مترجم. تهران: دارالانطباع مدرسه نظام اتاماژور.
- لغت نامه دهخدا.(1377). جلد یازدهم. تهران: دانشگاه تهران.
- مشیرالدوله سپهسالار، محمد حسین خان قزوینی و دیگران. (1390). فتنه شیخ عبیدالله کرد: گزارش­هایی از وقایع حمله اکراد به صفحات آذربایجان در دوره قاجار. مسعود غلامیه و یوسف بیگ باباپور. تهران: کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورا.
- مصطفی خان سرتیپ. (1387). سفرنامه حمزه میرزا: شرح لشکرکشی 1276ق به مرو از زبان یک شاهد عینی. محسن رحمتی. تهران: تاریخ ایران.
- مظاهری کلهرودی، اصغر. (1364). فرهنگ لغات و اصطلاحات نظامی انگلیسی-فارسی. جلد اول. تهران: امیرکبیر.
- مهندس تبریزی، محمد رضا خان. (1256). صواعق النظام. تهران: دارالتحریر همایونی. کد کتابخانه ملی: 813484.
- ناصرالدین شاه. (1397). خاطرات ناصرالدین شاه قاجار از رجب 1284 تا صفر 1287 به انضمام سفر لار، کجور و گیلان. مجید عبد امین. تهران: محمود افشار و سخن.
- ناصرالدین شاه. (1397). خاطرات ناصرالدین شاه قاجار از ربیع الاول 1310 تا جمادی الاول 1312. مجید عبد امین. تهران: محمود افشار و سخن.
- ناصرالدین شاه. (1398). خاطرات ناصرالدین شاه قاجار از ربیع الاول 1287 تا شوال 1288. مجید عبد امین. تهران: محمود افشار و سخن.
- ناصرالدین شاه. (1401). خاطرات ناصرالدین شاه قاجار از محرم 1279 تا ربیع الاول 1283. مجید عبد امین. تهران: محمود افشار و سخن.
- نایب الایاله، رضا قلی میرزا قاجار. (1361). سفرنامه رضا قلی میرزا نایب الایاله. اصغر فرمانفرمایی قاجار. تهران: اساطیر
- نجفقلی خان سرتیپ. (1296). سوال و جواب در علم توپخانه. تهران: دارالتحریر همایونی. کد کتابخانه ملی: ۵-۱۱۸۲۹.
- واقع وقایع مراغه. (1396). در روزهای خونین مراغه. جلال جلال شکوهی، یوسف بیگ باباپور و مسعود غلامیه. تهران: منشور سمیر.
- والی، علی خان. (1308). آلبوم علی خان والی. کد نسخه خطی AKP111, TL41576.1 در دانشگاه هاروارد/کتابخانه موزه هنرهالی عالی: کمبریج.
- هاسلینگر، پیتر. (1393). امپراتوری اتریش-مجارستان در نبرد امپراتوری­ها. پرویز دلیرپور. تهران: کویر.
- یکرنگیان، سرتیپ میرحسین. (1384). سیری در تاریخ ارتش ایران از آغاز تا پایان شهریور 1320. رضا یکرنگیان. تهران: خجسته
- Dawson, Anthony, Dawson, Paul & Summerfield, Stephen. (2007). Napoleonic artillery. London: Thetford.
- Hogg, (1974). A history of artillery. London: Hamlyn.
- Kinard, Jeff. (2007). Weapons and warfare: artillery. Santa Barbara: ABC-CLIO
- Parker, Geoffrey. (2021). The Cambridge illustrated history of warfare. Cambridge: Cambridge university.
- Sepper, Simon. (2010). Aspects of operational art: communications, cannons and small war in European warfare. London: Cambridge university.
- Wils, chuck. (2007). History of weaponry. London: Carlton books