نوع مقاله : مقاله پژوهشی
موضوعات
عنوان مقاله English
نویسنده English
Kings and generals used to issue a letter to announce the victory and conquest of the new territory with their own handwriting or the composition of their court secretary after the end of the war or the successful conclusion of the military campaigns in other lands. This letter is referred to as the Fatḥnāme (book of conquest). This study seeks to investigate the process of development, evolution, and independence of prose Fatḥnāmes in the Persian literature. The study's questions are when did Fatḥnāmes become popular as an independent type of court and sultanic writing and which Persian literary genre do Fatḥnāmes belong to? To answer the questions, the process of development and independence of Fatḥnāmes is first examined using a descriptive method. Then, the position of Fatḥnāmes as a literary genre is explained in terms of form, structure, and function using an analytical method. The results shows that Fatḥnāmes were initially implicit and secondary writing in the historical texts written in news language and gained independence and were gradually written in literary and artistic language since the 6th century (AH). The principles and manners of their writing were then developed in the books of Monša'āt and techniques of letter writing. In terms of literary genre, Fatḥnāmes are literary and short narratives of victory in war, which have an epic aspect and are written to legitimize war and preserve the power and rule of kings.
کلیدواژهها English
ـ احمدی دارانی، علی اکبر (1396). «شعر فتح؛ معرفی و تحلیل نوعی از شعر مدحی»، نقد ادبی، سال 10، شماره 39، ص 60 ـ 13 .
ـ بغدادی، بهاءالدین محمد بن مؤید (1315). التوسل الی الترسل، تصحیح احمد بهمنیار، تهران: شرکت سهامی چاپ.
ـ بوتول، گاستون (1374). جامعه شناسی جنگ، ترجمه هوشنگ فرخجسته، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
ـ بیهقی، ابوالفضل محمد بن حسین (1383). تاریخ بیهقی، تصحیح علی اکبر فیاض، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
ـ جوینی، عطا ملک بن محمد (1382). تاریخ جهانگشای جوینی، تصحیح علامه محمد قزوینی، تهران: دنیای کتاب.
ـ حجتی، حمیده (1381). «فتحنامه»، در دانشنامه ادب فارسی: فرهنگ نامه ادبی فارسی، زیر نظر حسن انوشه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، ص 1022 ـ 1021.
ـ خطیبی، حسین (1375) فن نثر در ادب پارسی، تهران: زوار.
ـ خواجه جهان، محمود بن محمد (1381). مناظر الانشاء، تصحیح معصومه معدنکن، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، نشر آثار.
ـ درپر، مریم و دیگران (1391). «اسلوب نوشتار نامههای فارسی، توصیف و طبقهبندی گونه نامه»، سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، سال 5، شماره 1، ص 66 ـ 47.
ـ دهخدا، علی اکبر (1377). لغتنامه، زیر نظر محمد معین و جعفر شهیدی، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
ـ راوندی، مرتضی (1374). تاریخ اجتماعی ایران، جلد 8 بخش 1، تهران: نگاه.
ـ رزمجو، حسین (1382). انواع ادبی و آثار آن در زبان فارسی، مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد.
ـ رستگار فسایی، منصور (1380). انواع نثر فارسی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
ـ رسولزاده، حسین (1395). «بررسی ساختار هنری فتحنامههای منظوم: با تکیه بر فتحنامههای دوره غزنوی»، دو فصلنامه علوم ادبی، سال 6، شماره 10، ص 107 ـ 81.
ـ زرقانی، سیدمهدی (1400). تاریخ ادبیات ایران و قلمرو زبان فارسی، جلد 2، تهران: انتشارات فاطمی.
ـ شمیسا، سیروس (1386). انواع ادبی، تهران: نشر میترا.
ـ شمیسا، سیروس (1396). تاریخ تطور نثر فارسی. تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاهها (سمت).
ـ شهاب منشی، محمد بن علی بن جمال الاسلام (1356). همایون نامه، به اهتمام رکنالدین همایون فرخ، تهران: انتشارات دانشگاه ملی ایران.
ـ صفا، ذبیح الله (1379). حماسه سرایی در ایران، تهران: امیرکبیر.
ـ طهماسبی، شهلا (1391). «فتحنامه» در دانشنامه زبان و ادب فارسی، زیر نظر اسماعیل سعادت، تهران: فرهنگستان زبان وادب فارسی، ص 774 ـ 771.
ـ ظهیری نیشابوری، ظهیرالدین (1390). سلجوق نامه، تصحیح میرزا اسماعیل افشار، تهران: اساطیر.
ـ قاسمیپور، قدرت (1389). «وجه در برابر گونه: بحثی در قلمروی نظریه انواع ادبی»، نقد ادبی، سال 3، شماره 10، ص 89 ـ 63.
ـ قربانزاده، پریسا (1388). « فتحنامه نویسی در ایران و اسلام »، فرهنگ (ویژه تاریخ)، شماره 71، ص 216 ـ 179.
ـ مهری، بهروز و همکاران (1401). «معرّفی و سبکشناسی فتحنامۀ صادقی بیگ افشار »، سبکشناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)، سال 15، شماره 74، ص 262 ـ 239.
ـ میهنی، محمد بن عبدالخالق (1375). دستور دبیری، تصحیح سیدعلی رضوی بهابادی، یزد: انتشارات بهاباد.
ـ میثمی، جولی اسکات (1393). «گونههای ادبیات درباری» در تاریخ ادبیات فارسی، جلد 1، زیر نظر احسان یارشاطر، ترجمه مجدالدین کیوانی، تهران: سخن.
ـ نخجوانی، محمد بن هندوشاه (76 ـ 1964 م.). دستور الکاتب فی تعیین المراتب، 2 جلد، تصحیح عبدالکریم علی اوغلی علیزاده، مسکو: اداره انتشارات دانش.
ـ نظامی عروضی سمرقندی، احمدبن عمربن علی (1372). چهار مقاله، تصحیح محمد قزوینی، تهران: جامی.
ـ واحد، اسدالله (1387). «ترسل و انشای فارسی از آغاز تا قرن ششم»، نشریه دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تبریز، شماره 172، ص 166 ـ 121.
ـ وطواط، رشیدالدین محمد (1338). نامههای رشیدالدین وطواط، به کوشش قاسم تویسرکانی، تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
