- احمدیاقی، اسماعیل (1391). دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال، ترجمه رسول جعفریان، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
- اعتضادالسلطنه، رضاقلی میرزا (1370). اکسیر تواریخ، به اهتمام جمشید کیانفر، تهران: ویسمن.
- اعتمادالسلطنه، محمدحسن خان (1367). تاریخ منتظم ناصری، تصحیح محمداسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.
- اقبال، عباس (1355). میرزا تقی خان امیرکبیر، به کوشش ایرج افشار، تهران: توس.
- اکبری، محمدعلی (1384). چالشهای عصر مدرن در ایران عهد قاجار(مجموعه مقالات)، تهران: روزنامه ایران.
- الگار، حامد (1369). دین و دولت در ایران: نقش عالمان در دوره قاجار، ترجمه ابولقاسم سری، تهران: توس.
- پولاک، یاکوب ادوارد (1361). ایران و ایرانیان: ایران، سرزمین و مردم آن، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
- تانکوانی، ژی.ام. (1383). نامه هایی درباره ایران و ترکیه آسیا، ترجمه علی اصغر سعیدی، تهران: چشمه.
- جهانگیر میرزا (1384). تاریخ نو، مصحح عباس اقبال، تهران: نشر علم.
- حائری، عبدالهادی (1364). نخستین رویاروئیهای اندیشهگران ایران با دو رویه تمدن بورژوازی غرب، تهران: امیرکبیر.
- حضرتی، حسن (1389). مشروطه عثمانی، تهران، پژوهشکده تاریخ اسلام.
- خاوری شیرازی، میرزا فضلالله (1380). تاریخ ذوالسدهین، 2ج، مصحح ناصرافشار، تهران: وزارت فرهنگ و معارف اسلامی.
- داویسون، رودریک (1391). «آموزش غربی در ترکیه عثمانی؛ ترجمه محمد سید دانلی اوغلو»، منتشر شده در کتاب امپراتوری عثمانی در عصر دگرگونی تنظیمات، به کوشش خلیل اینجالیق و محمد سید دانلی اوغلو، ترجمه رسول عربخانی، تهران: پژوهشکده تاریخ اسلام.
- دروویل، گاسپار (1370). سفر در ایران، ترجمه منوچهر اعتماد مقدم، تهران: شباویز.
- دولتآبادی، یحیی (1371). حیات یحیی، تهران: عطار.
- راعیگلوجه، سجاد (1384). «تحول آموزش نظامی در ایران در دوران اسلامی ( از قرن اول هجری تا پایان قاجاریه)»، فصلنامه سیاست دفاعی، سال 13، شماره 50، بهار ، صص60-31.
- رینگر، مونیکا ام (1381). آموزش، دین، گفتمان اصلاح فرهنگی در دوران قاجار، ترجمه مهدی حقیقتخواه، تهران: ققنوس.
- زیبا کلام، صادق (1378). ریشهیابی علل ناکامی اصلاحات و نوسازی سیاسی در ایران عصر قاجار، تهران: روزنه.
- سایکس، سرپرسی (1380). تاریخ ایران، ترجمه سید محمد تقی فخر داعی گیلانی، تهران: افسون.
- سرهارد فورد جونز (1398). خاطرات سرهاردفورد جونز، روزنامه خاطرات هیئت اعزامی انگلستان به ایران،ترجمه مانی صالحی علامه، تهران: ثالث.
- سریعالقلم، محمود (1390). اقتدارگرایی ایرانی در عهد قاجار، تهران: فرزان روز.
- سعیدی، حوریه (1387). «آموزش نظامی در ایران( دوره قاجاریه) بر اساس کتابهای آموزشی خطی و چاپ سنگی»، فصلنامه کتاب 76، زمستان، صص52-13.
- شادقزوینی،پریسا و لیلا فلاح (1389). «مروری بر نخستین چاپ سربی تبریز موجود در کتابخانه ملی ایران»، اطلاع رسانی و کتابداری، کتاب ماه هنر، آذر– شماره147، صص 4-9.
- شاو، استانفورد جی و ازل کورال شاو (1370). تاریخ امپراتوری عثمانی و ترکیه جدید، ترجمه محمود رمضانزاده، مشهد: آستان قدس رضوی.
- رشدیه، شمس الدین (1362). سوانح عمر، تهران: تاریخ ایران.
- زرگرینژاد، غلامحسین (1398). اندیشه و سیاست در ایران قاجار، تهران: نگارستان اندیشه.
- شمیم، علی اصغر (1379). ایران دردوره سلطنت قاجار سده 13 و نیمه اول سده 14، تهران: زریاب.
- صحت منش، رضا (1398). «تاثیر آموزش نظری و عملی در نظام قاجار بر رشد دانش نظامی و جایگاه نظامیان در ایران»، مطالعات تاریخی جنگ، دوره سوم، شماره دوم (پیایی 8)، تابستان، صص 97-128.
- صادق زاده، مهدی و رضا بیگدیلو (1402). «جایگاه مدارس نظام در تحول آموزش نظامی دوره قاجار و پهلوی اول»، مطالعات تاریخی جنگ، دوره 7، ، صص 17-1.
- فلاندن، اوژن (1356). سفرنامه اوژن فلاندن، ترجمه حسین نور صادقی، بیجا: اشراقی.
- قاسمیپویا،اقبال (1377). مدارس جدید در دوره قاجاریه: بانیان و پیشروان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
- کریمیان، علی (1385). «تاریخ چاپ و چاپخانه در ایران»، اطلاع رسانی و کتابداری: کتاب ماه کلیات، ش 103و104و105، تیر و مرداد و شهریور.
- گاردان، آلفرد (1362). ماموریت ژنرال گاردان در ایران، ترجمه عباس اقبال، تهران: نگاه.
- مارژلف، اولریش (1385). «نوپایی چاپ در ایران، تعریف و تخمین»، ترجمه آزاده افراسیابی، اطلاعرسانی و کتابداری: کتاب ماه کلیات، ش 103و104و105، تیر و مرداد و شهریور.
- محبوبی اردکانی، حسین (1354). تاریخ موسسات تمدنی جدید در ایران، ج1، هران، تهران: دانشگاه تهران.
- محمود، محمود (1353). تاریخ روابط سیاسی ایران و انگلیس در سده نوزدهم، ج1، تهران: اقبال.
- مراغهای، زین العابدین (1364). سیاحتنامه ابراهیم بیگ، به کوشش م- ع. سپانلو، تهران: اسفار.
- مفتون دنبلی، عبدالرزاق ابن نجفقلی (1383). ماثرالسلطانیه (تاریخ جنگهای ایران و روس) به ضمیمه جنگهای دوره دوم از تاریخ ذوالقرنین، به تصحیح و تحشیه غلامحسین زرگرینژاد، تهران: روزنامه ایران، موسسه انتشاراتی.
- ناطق، هما (1368). ایران در راهیابی فرهنگی (1848- 1834)، پاریس: خاوران، اسفند (مارس 1990).
- واتسون، رابرت گرنت (2536). تاریخ ایران در دوره قاجاریه، ترجمه وحید مازندرانی، تهران: سیمرغ.
- وارلینگ، اسکات (1369). سفرنامه اسکات وارلینگ: در ده سفرنامه، ترجمه مهراب امیری، تهران: وحید.
- وزینی افضل، مهدی و احمد موسوی(1401) «طرح تحاد اسلامی – نظامی ایران و عثمانی علیه روسیه در طول جنگهای قفقاز»، مطالعات تاریخی جنگ، دوره6، شماره 3، صص 82- 98.
- ووسینیچ، وین (بیتا). تاربخ امپراتوری عثمانی، ترجمه سهیل آذری، تهران: کتابفروشی تهران.
- یحیایی، داوود و فاخته ماهینی (1388). «جنگهای ایران و روس در عهد فتحعلیشاه قاجار زمینه ساز تغییر رویکرد نظام آموزشی ایران»، تاریخ و تمدن اسلامی، س 5، ش 9، بهار و تابستان.
-Altuntek, Serpil,( 1993) Ilk turk matbaasinin kurlusus ve Ebrahim muteferrik, hacettepe universitesi edebiyat fakultesi dergisi, cilt 10, sayi 1, , 191- 204.
-Avci,Alaettin, turkiyede askeri yuksek okullar tarihcesi(cumhuriyet devrine kadar), Gnkur basimevi, Ankara,1963.
- Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Mudurlugu Osmanli Arşivi Daire Başkanligi(2010), Arşiv Belgelerinde Osmanlı ve İran Eilişkileri, Ankara,.
- Celebi، Elyas, Osmanli medreselerinin kurlusu(1999), yukselis ve cokus nedenleri؛ Osmanli 5 toplum،cilt5, yeni turkiye yayinlari ، Ankara,.
- Cevad.Mahmud(2001), maarif-i umumiye nezareti tarihce-i teskilat ve icraati – 18 asir osmanli maarif tarihi, yeni turkiye yayinlari, Ankara,.
- Cihan, Ahmed(2007), osmanlida egitim, 3F yayimevi, Istanbul,.
- Dogan, Recai(2004), osmanli egitim kurumlari ve egitimde ilk yenilesme hareketlerinin batililasma acisindan tahlili, Ankara, Ankara universitesi ilahiyat fakultesi dergisi, Cilt xxxvii.
- Gokmen، Ertan(), aydin vilayetinde sibyan mekteplerinin iptidai mekteblere donusturulmesi, Dr.Celal Bayar Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü.
- Tenger، Suleyman(2005), rustiye mekteplerinin tarihi gelisimi ve din egitimi ve ogretim, yuksek lisans tezi، Ankara،.
- Tuncer, Hiner(1987), Yirmi Sekiz Çelebi Mehmet Efendi'nin Fransa Sefaretnâmesi, cilt51, sayi: 199, 131- 152,.
- Ergin, Osman(1939-1941), Turkiye maarif tarihi, c2-3, Istanbul,.
- Moreau، Odile(2001), orduda ogretim: 19 yuzilin mekteb-I harbiye ve erkan-I harbiye ornekler, osmanli dunyasinda bilim ve egtim- milletlerarasi kongresi tebligleri، islam tarih، sanat ve kultur arastirma merkezi) IRCICA)، Istanbul.
- Oztas, Sezai and Ahmet sait candan (2012), Renovation efforts in the ottoman education system until tanzimat, World applied sceinces journaj19 (8): 1223-1228,.
- Pektas, Nil؛ The beginings of printimg in the ottoman capital: book production and circulation in early modern Istanbul, Osmanlı Bilimi Araştırmaları, XVI/2, 3-32, 2015.
- Sakaoglu ,Necdet(2003), osmanlidan gunumuze egtim tarihi, Istanbul, Istanbul bilgi universitesi yayinlari، mart.
- Sezer, Hainiyet(2001), tanzimat doneminde avrupa sehirlerine gonderiler ogrenciler, Osmanli dunyasinda bilim ve egitim milletlerarasi kongresi tebligleri, Istanbul, Islam tarih, sanat ve Kultur arastirma merkezi,.
- Sisman, Adnan(1999), 19 yuzyil baslarinda fransadaki ilk osmanli ogrencileri, Osmanli 5 toplum, cilt5, yeniturkiye yayinlari, Ankara,.
- Yolalici, Mehmet emin(1999), 19 yuzyil ve sonrasi osmanli devletinde egitim ve ogretim kurumlari, Osmanli 5 toplum, cilt 5, yeniturkiye yayinlari, Ankara.
- Zengin, Zeki salih(1999), tanzimat doneminde egitimde yenilesme sureci icinde mekteplerde din egitim ve ogretimi, Osmanli 5 toplum،cilt5، yeniturkiye yayinlari, Ankara.
