دفاع مقدس و قدرت جهانی (واکاوی سوابق نظری محققان روسی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری مطالعات منطقه ای، گرایش روسیه و آسیای مرکزی، علوم آکادمی تاجیکستان ،

2 کارشناس ارشد علوم نظامی

3 دکتری تخصصی جامعه شناسی، استادیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شرق

چکیده

مقاله حاضر در صدد بررسی رویکرد قدرت­های جهانی نسبت به دفاع مقدس با تأکید بر رویکرد محققین روسیه است. پس از گسترش فضای مفهومی موضوع پژوهش، از رویکردهای نظری موازنه قوا و مهار دوجانبه برای تبیین نظری موضوع، استفاده شده است. داده‌های پژوهش با بهره­گیری از روش کیفی و از نوع مطالعات اسنادی در متون و پژوهش‌های روسی و روش نمونه­گیری هدفمند با اشباع نظری گردآوری شده­اند. یافته­های پژوهش حاضر نشان می‌دهد که جنگ ایران و عراق از نگاه قدرت­های جهانی یکی از پیچیده­ترین جنگ‌های جهان و منطقه بود. این جنگ که به دنبال خلأ راهبردی پدید آمده، در ساختار قدرت خاورمیانه شکل گرفت؛ موجب شد تا حکومت بعثی عراق از ماهیت تغییر و تحوّل به وجود آمده در ایران، احساس فرصت و هم احساس تهدید کند. این برداشت، موجب هم‌سویی تدریجی عراق با منافع ایالات‌متحده در منطقه شده و در نهایت سبب شروع جنگ علیه جمهوری اسلامی ایران شد. جنگ تحمیلی عراق علیه ایران و مقاومت ایران در طول هشت سال دفاع مقدس علی­رغم نابرابری در تمام زمینه‌ها با عراق، ارزشیابی و قضاوت همراه با تعریف و تمجید بسیاری از محققان کشورهای مختلف از جمله محققین روسیه  را در پی داشته است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Holy Defense and the Global Powers: Exploring Russian Scholars' Opinions

نویسندگان [English]

  • mohammad farhadi 1
  • rasoul yahay 2
  • norouz hashemzehi 3
  • ensiyeh asghari 3
1 University professor
2 Commander of the Revolutionary Guards
3 University faculty
چکیده [English]

 
The present article aims at analyzing the approaches of global powers towards the Iranian Holy Defense focusing on Russian scholars. After expanding on the conceptual framework of the subject of research, the balance of power and dual containment were used as theoretical approaches in explicating the topic. The data was gathered using a qualitative method and through studying Russian documents and research and by purposive sampling with theoretical saturation. The findings of this research show that from the perspective of the global powers, the war between Iran and Iraq has been one of the most complicated wars in the world and in the region: this war that broke out as a result of a strategic vacuum within the power structure of the Middle East, caused the Iraqi Ba’ath regime regard the Iranian revolution as both a threat and an opportunity. This interpretation gradually led to the alignment of Iraq with the interests of the United States in the region and ended in the war against the Islamic Republic of Iran, which along the Iranian resistance during the eight years of the Holy Defense and despite all the inequalities with the enemy in all respects, have raised much praise in the evaluations done by different countries including the ones carried out by Russian scholars.  
 
 

کلیدواژه‌ها [English]

  • the Holy Defense
  • war
  • global powers
  • Iran
  • Russian scholars
  1. اسدی، علی‌اکبر (1387). «راهبرد مهار ایران؛ ابعاد و چالش­های منطقه­ای»، مرکز پژوهش­های راهبردی، شماره 47.
  2. امیراحمدی، هوشنگ (1384). «سیاست خارجی منطقه‌ای ایران»، ترجمه علیرضا طیب، اطلاعات سیاسی اقتصادی، سال هفتم، شماره 11-12.
  3. خمینی، روح‌الله (۱۳۷۰). صحیفه نور، جلد 14 و 17، چاپ دوم، تهران: ارشاد.
  4. درودیان، محمد (1380). پرسش­های اساسی جنگ، تهران: موسسه مطالعات سیاسی فرهنگی اندیشه ناب.
  5. رحمانی، قدرت­الله (1383). بی­پرده با هاشمی رفسنجانی، چاپ دوم، تهران: انتشارات کیهان.
  6. رحیمی روشن، حسن (۱۳۸۵). از سقوط گنجه تا فتح خرمشهر، تهران: صریر.
  7. صدقی، ابوالفضل (1386). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از آغاز تا سال 68، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  8. ماه­نامه نگاه (1381). «گزارش­ها و تحلیل­های نظامی­ـ راهبردی»، سال سوم، شماره 26.
  9. محمدی، منوچهر (1372). «علل و عوامل بروز جنگ تحمیلی»، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران. دوره 30، شماره پیاپی 1142.
  10. مورگنتا، هانس جی (1384)، سیاستمیانملت‌ها، تهران: دفتر مطالعات وزارت امور خارجه.
  11. مورى، انکین (1374). «اسطوره­هاى روابط ایران و شوروى»، ترجمه الهه کولایى، راهبرد، شماره 14
  12. جنگ در خلیج فارس (گزارش سالانه سنای امریکا) – منتشر شده در اکتبر 1987، تاریخ مراجعه 11/8/1393:mspuemam.Persiangig.com
  13. یکتا (1388).مواضع قدرت‌های بزرگ و جنگ ایران و عراق، تاریخ مرجعه 12/8/1397:http://www.farsnews.net
  14. نقش شوروی‌ سابق‌ در جنگ ‌ایران‌ و عراق‌، تاریخ مراجعه 15/7/1397: http://dsrc.ir/View/article.aspx?id=1487
  15. Агаев С.Л.(1981), Иран в прошлом и настоящем: Пути и формы революционного процесса. — М.: Наука.
  16. Александр Храмчихин,(2014) Ирак против Ирана в борьбе за нефть, 10 ноября ,http://rusplt.ru/world/poslednyaya-klassicheskaya-voyna-14175.html
  17. А. И. Абалян(2015), ИРАНО-ИРАКСКИЙ ВООРУЖЕННЫЙ КОНФЛИКТ 1980–1988 гг. И ЕГО ВЛИЯНИЕ НА СИСТЕМУ МЕЖДУНАРОДНЫХ ОТНОШЕНИЙ НА БЛИЖНЕМ ВОСТОКЕ, Вестник С УДК 316.482 ПбГУ. Вып.Аль-Джумхурия, 1980, 17 декабря.
  18. Демченко П. В интересах добрососедства // Правда. 1982. 9 марта.
  19. Мелкумян Е. С. (2002), Политика Ирака в отношении государств — членов ССАГПЗ на современном этапе // Республика Ирак в системе международных отношений (80-е годы XX в.- начало XXI в.). М.: ИВ РАН и Российская Академия естественных наук.
  20. Машкин В. Яковлев А.(1985), Персидский залив в планах и политике Запада. М.
  21. Муртазаева Гульнара Ризаевна,(2014),Советско/российско-иранские отношения в 1979–2008 гг.: этапы и специфика внешней политики СССР и России, Диссертация на соискание ученой степени кандидата исторических наук, Федеральное государственное автономное образовательное учреждение высшего профессионального образования «Волгоградский государственный университет».
  22. Ниязматов Ж.А.(1989), Ирано-иракский конфликт. Исторический очерк. — М.: Наука,— ISBN 0-016696-02-5, ББК 63.3.
  23. Хазанов А. М.(1995), Политика СССР в «третьем мире» (в Азии и Африке) // Советская внешняя политика в годы «холодной войны» (1945–1985). Новое прочтение / отв. ред. Л. Н. Нежинский. М.
  24. Шуайб Сулейман,(2007), Военно-политическое и оперативно-стратегическое содержание локальных войн в зоне Персидского (Арабского) залива (1980-2005 гг.). Дис. канд. ист. наук. М.
  1. Claude Jr, Inis L. (1989), “The Balance of Power Revisited”, Review of InternationalStudies, Vol. 15, No. 2.
  2. U.S. Department of State, Bureau of Public Affairs, Testimony before the House of Representatives. Committee on Foreign Affairs. (1980). 3 Sept. Current policy paper # 215. 5 Newsweek 6 Oct.
  3. Levy Jack S. William R. Thompson, (2010). Causes of War, Oxford: Wiley-Blackwell.
  4. Waltz Kenneth, (1979). Theory of international politics, New York: Random House.